Latine Loquor - Liber Quīntus - Colloquium Quīntum Decimum
Dē mōribus adulēscentis ingenuī tam absente patre quam praesentī. Dē quīntō Decalogī praeceptō. Locus S. Paulī dē honōre līberōrum ergā parentēs. Exemplum simulātae repūgnantiae ad ēliciendum colloquium.
Persōnae:
Lambertus, Martīnus.
Lambertus, Martīnus.
Lambertus
Pater tuus (ut accēpī) rediit ē Galliā.
Martīnus
Rediit sānē.
Lambertus
Quandō?
Martīnus
Diē Lūnae vespere.
Lambertus
Adventus eius nōn tibi molestus fuit?
Martīnus
Quid molestus? Immō vērō iūcundissimus: sed cūr hōc rogās?
Lambertus
Quia forsitan illō absente līberius vīvendī tibi est potestās.
Martīnus
Nesciō, quam mihi lībertātem narrēs.
Lambertus
Lūdendī, cursitandī.
Martīnus
An igitur putās mē nihil aliud agere, dum pater abest?
Lambertus
Sīc vērē solent omnēs.
Martīnus
Dissolūtī quidem. Nam, quod ad mē attinet, absente patre sīc vīvō, ut eō praesente. Lūdō, cum tempus postulat: nōn discurrō, sed cum bonā mātris veniā in pūblicum prōdeō, cum aliquid habeō negōtiī.
Lambertus
Etiamne mātrī tantopere subditus es?
Martīnus
Aeque ac patrī: quid enim putās? Nōnne dē utrōque aequāle est praeceptum Dominī?
Lambertus
Honōrā, inquit, patrem tuum et mātrem tuam.
Martīnus
Quid ethnicus ille auctor distichōrum mōrālium? Aequā dīligitō cārōs pietāte parentēs: nec mātrem offendās, dum vīs bonus esse parentī. Quid S. Paulus noster? Fīliī, oboedīte, inquit, parentibus in Dominō. Nōnne parentis nōmine pater et māter continentur?
Lambertus
Istud ā latīnīs observātur auctōribus.
Martīnus
Quīn etiam sī quod esset reverentiae discrīmen, vidērēmur optimō iūre plūs dēbēre mātribus, ut quae dolōrēs tantōs ac labōrēs propter nōs pertulerint.
Lambertus
Nōvī ego ista: et quae dīxistī, placent mihi omnia.
Martīnus
Cūr ergō mihi repūgnābās?
Lambertus
Ut eā quasi repūgnantiā nōbīs arcesserem sermōnis mātēriam. Nam, ut tūte nōstī, praeceptor saepe nōs exhortātur, ut nostrum ōtium in eiusmodī sermōnibus impendāmus.
Martīnus
Bonum sānē ōtium, quod honestō in negōtiō cōnsūmitur.
Lambertus
Hūc pertinet illud Āfricānī apopthegma, quī dīxit sē numquam minus ōtiōsum esse, quam cum ōtiōsus esset, ut ex Cicerōne didicimus.
Martīnus
Sed iam tempus monet, ut huic sermōnī fīnem impōnāmus.
Lambertus
Rēctē monēs: fortasse enim tuā causā cēna tardātur domī.
Martīnus
Plūra, sī Dominus permīserit, in proximō conessū.
Lambertus
Precor tibi noctem prōsperam.
Martīnus
Et ego tibi placidam per membra quiētem.
Ēlocūtiō
- Compos animī ... mentis.
- Excandēscere in aliquem.
- Nē gravēris hōc facere.
- Cēdō mihi aquam.
- Pendēre animī, vel animō ... pendēre ex aliquō, ab aliquō.
- Differunt inter sē, ā sē invīcem.
- In cōnspectū ... prōdīre in cōnspectum alicuius.
- Vidēris mihi trīstis ... videō tē esse trīstem.
- Perculsus timōre.
- Martīnus dēprehēnsus est in fūrtō ... in mendāciīs ... in sēcrētā compōtātiōne.
- Indignum facinus.
- Afflīctus et frāctus animus ... afflīcta prōvincia.
- Nāvis tempestāte afflīcta.
- Impellere aliquem ad aliquid ... ad facinus.
- Obserāre aliquid.
- Putābam tē profectum esse rūs ... rediī rūre, sum rūre, vel rūrī, eō rūs.
- Obdere pessulum ōstiō.
- Sīc omnīnō sum persuāsus ... mihi persuāsum est ... hōc mihi nōn persuādēbis.
- Nimium tribuit prūdentiae suae.
- Īnfaustum prandium.
- Praeceptor dēprehendit nōs ... garrientēs.
- Excandēscere gravissimē in aliquem.
- Commovērī graviter rē aliquā ... misericordiā.
- Attonitus obmūtuī.
- Prōripere sē aliquō... ab aliquō locō, ex aliquō locō, in locum: sē ā templō.
- Unde hōc olfēcistī?
- Suspectus alicuius reī, aliquā rē, super aliquā rē.
- Suspectum esse alicuī; tū mihi suspectus es.
- Suspicārī aliquid, dē aliquō suspicārī.
- Quis huius reī futūrus exitus?
- Sollicitum esse dē rē aliquā.
- Vōs nōn vidēminī sollicitī dē rē hāc.
- Tū poenās merītās nōn ēvādēs; poena tē certō manēbit.
- An palam vel clam culum hōc factum?
- Hōc causam tuam gravābit.
- Cōnferre cōnsilia.
- Absolvī omnibus sententiīs ... vinculīs.
- Explicāre vīrēs ingeniī suī.
- Exigere poenam ab aliquō ... supplicium ab aliquō.
- Animus pendet mihi.
- Semper tibi pendeat hāmus.
- In adversīs ad Deum cōnfugiendum est.
- Cōnfugere ad opem alicuius.
- Dare poenās gravissimās.
- Deus nōbīs offert auxilium suum.
- Hīc nōn est locus cessandī aut tardandī.
- Omnēs vīrēs, omnēs nervōs intendere.
- Suscipere causam; cūram alicuius; bellum, fīlium ... ex aliquā; invidiam, odium; aliquid in sē.
- Ignōscere alicuī aliquid.
- Rēs adhūc est integra.
- Hōc flagrīs dignum nōn vidētur.
- Plectī sevērissimē.
- Ēdiscere praelēctiōnem ad verbum.
- Deus omnēs tuās āctiōnēs bene vertat.
- Sīc accēpī ā mātre.
- Adventus mātris fuit mihi iūcundissimus.
- Iter fuit mihi molestum.
- Līberius vīvendī absente magistrō puerīs est potestās.
- Data est omnibus lūdendī potestās.
- Discurrere per platēās tōtō diē.
- Vidēmur nōbīs plūs dēbēre mātribus quam patribus.
- Recordor semper dolōrum, quōs māter propter mē perpessa est, pertulit.
- Repūgnāre alicuī.
- Haec repūgnant inter sē ... ego nōn repūgnābō.
- Impendere ōtium in aliquid.
- Cōnsūmere ōtium suum in negōtiō honestō ... cōnsūmere aestātem in aliquō locō ... ingenium in mūsicīs, noctem aliquā rē, multum temporis in aliquā rē.
- Numquam minus ōtiōsus sum, quam cum ōtiōsus sum.
- Impōnāmus sermōnī fīnem.
- Precor patrī mātrīque quiētem placidam et noctem prōsperam.