Latine Loquor - Liber Tertius - Colloquium Trīcēsimum Prīmum
Paulō frustum pānis petentī abundē dat Camillus. Paulus nōn allātum pānem excūsat mātris absentiā et domesticōrum occupātiōne.
Persōnae:
Paulus, Camillus.
Paulus, Camillus.
Paulus
Dā mihi frustum pānis.
Camillus
Nōn habēs?
Paulus
Sī habērem, nōn peterem.
Camillus
Cūr nōn attulisti?
Paulus
Dīcam posteā: sed dā interim quaesō: nam ēsuriō vehementer.
Camillus
Cape.
Paulus
Huī tantillum!
Camillus
Etiam quereris?
Paulus
Nōn immeritō: dās parcē nimis.
Camillus
Vidē quantulum restet: dedī ferē dīmidium.
Paulus
Agō tibi grātiās: dedistī abundē: sed iocābar.
Camillus
Nunc respondē: cūr nōn attulisti pānem domō?
Paulus
Nēmō erat quī daret.
Camillus
Nēmō?
Paulus
Prōrsus nēmō.
Camillus
Quid māter?
Paulus
Aberat domō.
Camillus
Quid cēterī?
Paulus
Omnēs erant occupātī.
Camillus
Cūr ipse nōn cēpistī?
Paulus
Numquam audērem tāle quidpiam.
Camillus
Cūr nōn?
Paulus
Māter perpetuō vetat, nē quid attingam, sine permissū eius.
Camillus
Dūra māter!
Paulus
Tuō quidem iūdiciō, quī indulgentiōrem habēs.
Camillus
Nōn dīcō indulgentem, sed certē līberālem.
Paulus
Quōmodō tē tractat?
Camillus
Suāvissimē omnīnōque ex animī sententiā.
Paulus
Fortasse in tuam perniciem.
Camillus
Āvertat Deus optimus maximus!
Paulus
Nōn equidem invideō.
Camillus
Cūr ergō hōc dīcis?
Paulus
Ut interim tē moneam omnēs licentiā dēteriōrēs fierī.
Camillus
Bene facis, sed quid cēnsēs? Nōnne ūtī licet parentum bonitāte?
Paulus
Certē licet, modo nē abūtāris.
Camillus
Rogās.
Paulus
Quīn aut patris aut mātris indulgentiam in malum vertimus.
Camillus
Rēctē dīcis: sed quōtusquisque id facit?
Paulus
Immō ferē omnēs: nisi quī ā Dominō Deō prohibentur.
Camillus
Quis potest bonus esse, nisi per Deī grātiam?
Paulus
Ergō, ut saepe monēmur ā praeceptōre, precandus est, ut Spīritū suō nōs bonōs et sānctōs efficiat.
Camillus
Gaudeō tē nōn attulisse ientāculum.
Paulus
Quam ob rem?
Camillus
Quia hōc nostrō colloquiō mihi videor multum prōfēcisse.
Paulus
Ego quoque nōn paulum.
Camillus
Tuā operā id factum est.
Paulus
Immō beneficiō Deī, quī quidem ita voluit.
Camillus
Crēdō equidem.
Paulus
Et hīc igitur et in cēterīs agnōscāmus bonitātem eius.
Camillus
Valdē id aequum est.
Paulus
Immō valdē necessārium: sīquidem volumus ingrātī animī crīmen effugere: Ō sermōnem iūcundissimum! Grātiae Deō immortālēs per Iēsum Chrīstum.
Camillus
Ita velim.
Ēlocūtiō
- Soror mea nātū maxima ēsurit vehementer.
- Nōn immeritō frāter tuus conqueritur dē tuā avāritiā.
- Dare nimis parcē.
- Dare dīmidium ... abundē.
- Iocārī, lūdere iocō, per iocum, iōcōsē, iocī causā, lūdō, per lūdum.
- Afferre aliquid domō ... rūre.
- Abesse domō.
- Occupātus in rē aliquā ... in scrībendīs litterīs.
- Vetitum est aliquid attingere.
- Māter dūra est, tuō quidem iūdiciō.
- Māter indulgēns.
- Blanda patrum sēgnēs facit indulgentia nātōs.
- Ego nōn habeō mātrem indulgentem, sed certē līberālem.
- Tractāre aliquem suāvissimē ... magnificē, asperē, clēmenter, dūrius.
- Tractāre aliquem male, iniūriōsē, cōpiōsē, plānē, omnibus rēbus, ex animī sententiā.
- In perniciem dare, perniciem afferre; exitium parere, interitum sibi parāre.
- Deus āvertat, prohibeat. Nē id Deus sinat.
- Invidēre alicui aliquid.
- Invidēre honōrī alicuius ... laudī, glōriae, virtūtī.
- Monēre aliquem dē rē aliquā. Id tē moneō, ut.
- Puerī licentiā fiunt dēteriōrēs.
- Ūtī rē aliquā ... abūtī.
- Vertere aliquid in malum ... in bonum.
- Prohibērī ab aliquō; prohibēre alicui, aliquid, ut domō, itinere, fugā.
- Monērī ab aliquō.
- Deus precandus est, ut efficiat nōs bonōs et sānctōs.
- Gaudēre rēbus novīs ... gaudēre prīvilēgiō.
- Prōficere rē aliquā.
- Videor mihi multum prōfēcisse īnstitūtiōne praeceptōris.
- Praeceptōris operā factum est, ut prōficerem ... potissimum beneficiō Deī.
- Effugere crīmen animī ingrātī.