Dialogi Familiares - Pars Prima - Colloquium Sextum

MINISTERIUM SACRĪ

Persōnae:
Vincentius, Silvius
Vincentius
Quid trahis morās, Silvī? Nostrae sunt vicēs interveniendī sacrō — iam diūdum campanā signum datum est. Haud dubiē morāmur sacerdōtem.
Wat vertoeft ghy, Silvi? Is onsen keer van Misse te dienen. Al is nu langh ghelupt. Sonder twyffel wy doen den Priester wachten.
Silvius
Quis factūrus est rem sacrām?
Wie sal de Misse doen?
Vincentius
Sacerdōs quī per aestātem cōnsuēvit cōram studiōsīs facere.
Den Priester die pleeght in den somer voor de studenten misse te doen.
Silvius
Quī scīs illud?
Hoe weet ghp dat?
Vincentius
Modō trānsīvī per sacrārium, vīdī induentem sē vestibus sacrīs.
Ick hebbe terstont door de sacristye ghepasseert, heb hem sien kleeden tot de Misse.
Silvius
Fortasse faciet ad āram Deiparae, aut S. Ignātiī.
Misschien sal hy doen aen onse Lieve Vrouwen, oft den H. Ignatius Autaer.
Vincentius
Faciet ad summum altāre — certō sciō. Accelerēmus. Vidēn? Accurrit aedituus, ut nōs arcessat.
Op sal doen aenden hooghen Autaer, ich wete't seker. Laet ons hesten. Diet ghp wel! den koster komt ons roepen.
Silvius
Vah! Hodiē nōn lāvī — pudēbit mē manūs porrigere ad praebendās ampullās: adeō nigrī sunt atramento digitī. Inserviam ego ā sinistō latere.
Fp! Ick en hebbe mp vandaegh niet ghewasschen; ick sal my schaemen de handen uyt te steken om de pottekens te geven: foo swert zijn mijn vinghers van den inck. Ick sal dienen aen de slincke zijde.
Vincentius
Tuum ā dextrīs inservīre — tū mē in scholā altiōrem locum obtinēs.
Det staet u toe aen de rechte te dienen: ghp sit boor mp in de schole.
Silvius
Aliās ūtar iūre meō — hodiē tibī concēdam.
Op een ander tijt sal ick mijn recht ghebzupcken; van degh sal ick 't u overstetten.
Vincentius
Hāc super rē nōn altercābimur. Faciam, ut vīs.
My en sullen hier over niet kijven. Ick sal doen, foo ghp wilt.
Silvius
Librum tū accipe, Vincentī, et strōphiolum ac praecēde sacerdōtem — ego forēs apertās retinēbō.
Reemt op den boeck, Vincent, ende den neusboeck, en gaet voor den Priester; ick sal de deur open houden.
Vincentius
Cape ā mē pileum sacerdōtis et appendē ex clāvō secundum abacum.
Neemt van my de bonnet van den Priester, en hanght se aen den naghel, neffens de tafel daer de potten staen.
Silvius
Sacrum inchoātum est — conticēscāmus.
De Misse is begonst, laet ons swinghen.
Vincentius
Sacrō nōn iam inservīmus sēriō, sed exercitiī grātiā — cōnferre oportet cōnsilia. Tenēsne memoriā respondendī fōrmulās?
My en dienen nu de Misse niet voor goet, maer om ons te oeffenen: wy moeten t'samen raet slaen. Weet ghp van buyten de manieren van t'antwoorden?
Silvius
Accūrātē didicī et teneō. Vērum tū, Vincentī, volūbilī es linguā — aegrē tē assequor inter respondendum. An magistrī praeceptum excīdit, quō cāvit nē alter alterum antevertat?
Ick hebse neerstighlijck gheleert, en weetchse. Maer ghp Dincent, hebt een flibberachtighe tongy; qualijck kan ick u bolghen in't antwoorden. Hebt ghy vergeten de leeringhe van den Meester, door de welcke hy verboden heeft, dat de eenen boor den anderen niet en soude loopen?
Vincentius
Hoc est praeceptum observātū difficile.
Dit is een ghebot moepelijck om onderhouden.
Silvius
Nōn est, sī advertās animum — sed ūnicō tū spīritū tōtam vīs percurrere fōrmulam, quam longa est. Ad interpūnctiōnēs subinde recipe animam, ut invicem accommodēmus — celeriter assequar, sī cubī haesitāverō.
Ten is niet, ist dat gher op let: maer ghp wilt in eenen aesem over-loopen heel het versken foo groot als t'is. Herschept den aesem aen de puncta ondertusschen, om op malcanderen drente passen, en foo sal ick t'achterhalen, ist dat ick erghens sal hebben ghehapert.
Vincentius
Dabō operam.
Quam paucī decentem exhibent reverentiam, etiam dum Hierōthēca Corporis Dominī palam in altāris mediō est exposita?
Ick sal mijn beste doen.
Hoe luttel toonen betaemelijcke eerbiedinge, oock als het lichaem ons Heeren uyt-gestelt is in't midden van den Autaer?
Silvius
Hīc mē culpā carēre satis sciō — quotiēs enim ex adversō Corporis Dominī trānseundum est, cōnsistō paulisper, sustollō pedem dextrum et ad calcaneum sinistrum digitōs applicō, sīcut dextera tībia sinistrae sūrae innītātur; tum ērēctus, sine strepitū, submittō genua.
Ick wete wel dat ick hier in geen schult en hebbe: want soo dickwils ick moet voor-by gaen tegen over het lichaem des Heeren, ick blijve een luttel staen, hef op den rechten voet, stelle de teenen teghen den hiel van den slincken, foo dat de rechte scheen ruste op de lincke braepe: foo rechte staende, boogh ick sonder slepende knien.
Vincentius
Certē vidēris in lūdō hūmānitātis esse īnstitūtus ad omnem urbānitātem. Vērum vīdistīne hīsce diēbus Ignātium nostrum? Labōrābat ut librum dē latere ad latus trānsferret — ita brevī est statūrā.
Doorseker, mp dunckt dat ghp inde schole van goede manieren onderwesen zijt in alle beleeftheydt. Maer hebt ghp dese daghen wel ghesien onsen Ignatium? De hadde moepte om den boeck van d'een zijde tot d'ander te draghen, foo kleyne mannekenst.
Silvius
Inserviunt subindē sacrō vel ipsī minōrēs.
Somtydts dienen der de misse noch cleender als hp.
Vincentius
Utinam prō dignitāte sacrōsānctī sacrificiī!
T'Waer goet dat sp t'beden naer de weerdigheydt van het heylight sacrificie.
Silvius
Quōmodo doctus es quatere tintinnābulum, Vincentī? Sunt quī bis, terve interrumpunt pulsum.
Doe heeft men u gheleert de belle klincken, Dincenti? Daer zijnder die twee oft dreymael in't bellen ophouden.
Vincentius
Ego nōlā agitō pulsum nōn per vicēs interruptō, sed perpetuō.
Ick klinck het belleken niet met poosen onderbroken, maer gheduerigh aen.
Vincentius
Decetne, Silvī, ministrum sacrificiī caput hāc illāc in circulum circumferre ad minimum mōtum intrāntium templum aut templō ēgredientium?
Wel, Silvi, betaemt het den missediender zijn hooft herrewaerts, ginswarts ront-om te draeyen, om het minste gherucht van die uyt oft in de kercke komen?
Silvius
Id vērō indecēns est quam quod maximē.
Dat is immersseer onbetamelijck.
Silvius
Perāctō sacrō, ut ā sacerdōte discēdendum est?
Als de misse ghedaen is, hoe moet men wegh gaen van den Priester?
Vincentius
Nōn ex templō fugiendum — sed haud prīdem magister nōs docuit missiōnis petendae fōrmulam:
Placetne, Reverende Pater, mihi bene precārī, insuper corrigere mē, sī cubī errōrem aliquem admīserim inter ministrandum?
Tum sī admoneor, venerābundus auscultō — sīn minus, exhibitā sacerdōtī reverentiā, in scholam mē recipiō.
Men moet metter haesten niet vluchten; maer onlanghs heeft den meester ons gheleert dese maniere van te vraghen oorloof om wegh te gaen:
Ferweerdighe Pater, belieft het u, my de benedictie te geben; daer en boven mp te leeren te verbeteren, ist dat ick onder het dienen eenighe faute gedaen hebbe?
Dan ist dat ick vermaent worde, hoort toe met eerbiedinghe; ist dat met, eere bewesen hebbende aen den Priester, vertreckt ick my naer schole.