Dialogi Familiares - Pars Prima - Colloquium Sextum decimum
MĒNSAE EXSTRŪCTIŌ
Persōnae:
Laurentius, Architrīclīnus
Laurentius, Architrīclīnus
Laurentius
Heus, heus, Architrīclīne — adēs dum; exstrūe ocyus mēnsam: est enim tempus prandendī — herus praestolātur convīvās.
Hem, hem, Hof-meester, komt hier; deckt de tafel terstont; want t'is tyt van te noen-maelen: Mijn Heere verwacht de ghenoode.
Architrīclīnus
Iam ūnum id agō — sīs mihi paullulum subsidio, quaesō tē.
Dat doe ick nu alleen: ick bidde u, helpt mp wat.
Laurentius
Nōn recūsō — ubī est mappa?
Ick en weyghere het u niet: waer is het ammelaken?
Architrīclīnus
Iacet in scrīniō sub mēnsā.
Det licht inde laep onder tafel.
Laurentius
Ubī autem orbēs sunt stanneī?
Waer zijn de tenne talioozen?
Architrīclīnus
Respice — sunt ad manum suprā abacum.
Diet om, si zijn bij de handt op de recht banck.
Laurentius
Papae! Ut relūcent — nōn secus ac tersam speculum.
Godt zeghent ons, hoe blincken zij! even als eenen ghepalystersden spieghel.
Architrīclīnus
Hōc meīs dēbent manibus — herī ad sūdōrem dēfricuī. Mantīle mundum singulīs impōne orbibus — iuxtā vērō cultrum, fuscīnulam, cochleare.
Dat moeten zij mijn handen danck weten — gisteren heb 'ickse tot sweetens toe gheschuert. Leght een schoone servette op elcke taliooze, daer bij een mes, focket, lepel.
Laurentius
Mōnstrā mihi salīna — singula implēbō sale — ubīnam sunt?
Toont my de sout-vaten: ick sal elck met sout vullen: waer zijn sp?
Architrīclīnus
Forīs propteriānuam trīclīniī vidēbis armārium — aperī, illīc inveniēs. Ūnā affer canistrum.
Buyten bij de deure van den reftertsult ghy een schappraey sien; doetse open, daer sult ghuse vinden. Brenght met eenen den broodt-korf.
Laurentius
Sciō cōnsuētūdinem — addām sub ūnumquodque mantīle pānem trīticeum candidum.
Ick weet de ghewoonte: ick sal onder elcke servette witten-broodt legghen.
Architrīclīnus
Fac sīcut dīcis. Pānem autem secundārium secā in partēs oblongās, ut circumferātur cupientibus.
Doet ghelijck ghp seght. Maer snydt het bruyn broodt in langhe stucken, om rondt te draghen voor die t'begeeren.
Laurentius
Vidētur mihi pānis nōn recēns.
My dunckt dat dit broodt niet nieuw-backen en is.
Architrīclīnus
Nē tē cruciā — abī; statūe salīnum hōc in mediō mēnsae; ego aquam hauriām extergendīs cyathīs vitreis et cantharīs.
En quelt u niet; gaet; stelt dit sout-vat in 't midden van de taefel; ick sal water haeten om de ghelaefen en potten af te spoelen.
Laurentius
Iam iam tibī operam nāvābō.
Gerstont terstont sal ich u komen helpen.
Architrīclīnus
Cave nē illīdās illōs in marginem situlae et difringās — crystalīnī sunt et cārī.
Wacht wel van die te stooten teghen den kant vanden cemer, ende foo de glasen te breken: sp zijn van cristallyn, en dier.
Laurentius
Quot opus est eluere?
Hoe veel moeten er ghespoelt zijn?
Architrīclīnus
In singulōs convīvās bina — alterum cyathum vīnārium, alterum cervisiārium.
Voor elcken gast twee, een wijn glas, ende een bier glas.
Laurentius
Num quid dēsīderātur praetereā?
Ontbrecter noch yet meer?
Architrīclīnus
Sedīlia aferāmus ē proximō conclavī. Nunc cōnfūsa suō quaeque locō repōnāmus. Coenāculum īnstrūctum est — adsint convīvae, ubī libitum.
Laet ons stoelen haelen uyt de naeste camer. Laet ons nu alles op zijn orden schicken. T'Eet-plaetse is berept; dat de gasten komen, als t'hun ghelieft.
Laurentius
Patrem familiās commonefaciam.
Ick sal den vader des huyps-ghesints de wete daen.
Adagiōrum Decās Tertia
Malum cōnsilium cōnsultōrī pessimum. — Quaeden raet alder-meest den raedtsman schaedd.
Parēs cum paribus facile congregantur. — Vogels van eender vederen vliegen gheerne t'samen.
Suum cuique pulchrum. — Een jederment dat zijn het fraepste is.
Semper grāculus assidet grāculō. — Soort soeckt soort.
Fīgulus fīgulō invidet. — Dan eender neeringhe onder malcanderen: den eenen haet den anderen.
Cum vulpe vulpināndum. — Men moet bossen met bossen vanghen. Men moet loos zijn met loose.
Ubī timor, ibī pudor. — Daer weese is, daer is schaemte; daer dwangh is, daer is orden.
Nōn est eiusdem et multa et opportūna dīcere. — Die veel kalt, die veel anvalt.
Rem acūtē tetigistī. — Ghp hebt den naghel op 't Hooft gheslaghen. Ghp hebt just gheraeden.
Nātūram expellās furcā, tamen usque recurret. — Men ontwent leer, natuer nimmermeer.