Dialogi Familiares - Pars Prima - Colloquium Octāvum
INVĪSĪTUR SODĀLIS AEGER
Persōnae:
Mānsūētus, Placidus, Charīnus, Pater familiās
Mānsūētus, Placidus, Charīnus, Pater familiās
Mānsūētus
Charīnum familiārem nostrum intellēxī labōrāre adversā valētūdine.
Eck hebbe verstaen dat Charinus onsen bensien sieck is.
Placidus
Doleō sānē vicem eius. At quandō illum morbus corripuit?
Doorseker ick bert droef van synen t'weghen. Maer wanneer heeft hem de sieckte bevangen?
Mānsūētus
Nōn ita dūdum. Vīsne tū mēcum ūnā aegrum vīsere?
Onlanghs. Wilt ghp t'samen met my den siecken besoecken?
Placidus
Equidem volō. Ita nōbīs praecīpiunt lēgēs sodālium — obtemperēmus. Unde autem contrāxit morbum? Nōn ex intempestīvō litterārum studiō, opīnor — nē dum ex frīgōre aut inediā?
Jae ick wille't. Alfoo belasten ons de reghels van de sodales: laetse ons onderhouden. Maer waer af doch heeft hp de sieckte gekregen? Niet uyt het ontydigh studeren, mene ick, veel min van koude, oft honger.
Mānsūētus
Ē crūdīs mālīs, pȳrīs, frūctibus — nam hōrum puer nōn alter aequē est cupidus atque ille.
Dan rouwe appelen, Peeren, fruyt — want daer en is gheen kindt foo begeerigh hier van, als hy is.
Placidus
Quid illī dolet?
Wat doet hem seer?
Mānsūētus
Stomachus.
De mage.
Placidus
Labōrat ex stomachō — hinc illae lacrimae, certō certius. At quid cessāmus — quin pulsāmus ostium?
Heeft hp pijn in de mage. Hier af komt dit kryten sekerlijck. Maer waerom blyven wy haperen? Waerom en kloppen we op de deure niet?
Mānsūētus
Resiste — Charīnī patrem videō per tempus ēgredī — conveniāmus. Mī domine, salvē.
Blijft staen, ich sien dan vader van Charinus effen in tydts uyt-komen: laeter ons by gaen. Weest gegroet, mijn Heer.
Pater familiās
Salvēre vicissim, adolescentēs optimī.
Weest weer gegroet, goede jongelingen.
Placidus
Fīlius ut valet ā stomachō?
Doe vaert uwen soon met zijn maghe?
Pater familiās
Parum ex sententiā — tamen minimus ā stomachō metus est.
Diet foo ick wensche; nochtans de minste vreese is van de mage.
Placidus
Quō morbō tenētur praetereā?
Wat sieckte heeft hy noch daer en boven?
Pater familiās
Ipsī dīvinant medicī — suspīcantur tabis esse speciem.
De medecins slaen daer selfs naer. Sy gissen te wesen een soort van teirende sieckte.
Mānsūētus
Spērō meliōra. Superiōribus diēbus febrī cotīdiānā conflictābātur.
Ick verhope betere dinghen. De voorledende daghen wiert hy gequollen met de dagelijckse kotse.
Pater familiās
Nōndum convaluit ā febrī — iam tertiō quoque recurrit diē. Sed quid tam diū prō foribus vōs dētineō? Tēctō, sī placet, succēdite.
Hy en is noch niet genesen van de kotse: sp komt nu op den derden dagh. Maer waerom houde ick u-lieden foo lanck staen voor de deure: komt in huyps, ist dat u belieft.
Mānsūētus
Pāx et salūs hīsce aedibus sit et omnibus eās incolentibus.
Vrede en saligheyt zij desen huyse, en allen dier in woonen.
Pater familiās
Tantidem precor et eīs ingressūrīs. Hāc mē subsequiminī in aegrōtī cubiculum.
Ick wensche oock foo veel aen die er sullen in komen. Dolght achter mp alhier naer de kamer van den siecken.
Placidus
Licētne cum illō colloquī?
Ist gheoorlooft dat mp met hem spreken?
Pater familiās
Rogās? Quidnī licēret?
Vraeght ghy dit? Waerom en sout niet gheoorlooft zijn?
Placidus
Nē, sī quiētem interpellēmus, hoc illī ad morbum praetereā.
Op dat, ist saecken mp zijn ruste stooren, dit oock niet zijn sieckte vermeerderen.
Pater familiās
Interdiū somnī nullam partem capit — noctū haud multō amplius — innocuī accēditis. Est illī sōlātiō et voluptātī cōnsortium.
Door den dagh en laept hy niet, 's nachts niet veel meer; ghp gaet er by sonder zijn ongemack. Het gheselschap troost en vermaeckt hem.
Mānsūētus
Quī valēs in praesentiā, mī Charīne? Nihilō dum melius quam herī?
Hoe vaert ghp nu ter tydt, Charine? Ist niet wat beter dan gisteren?
Charīnus
Nihilō melius — quin aliquantō pēius.
Diet beter, jae noch wat erger.
Mānsūētus
Sānē doleō — at bonō sīs animō oportet.
Seker ick ben seer droef: maer ghp moet goeden moet hebben.
Charīnus
Et vōs quānam valētūdine estis?
En ghp-lieden, hoe vaert ghp?
Placidus
Prōsperā certē, quae Deī benīgnitās est. Utinam prōpediem tū quoque valeās perindē ac nōs!
Beer fraep, door Godts goet-gunstighendt. Och oft ghy oock haest te passe waert, foo wel als wp!
Charīnus
Ubi superīs vīsum fuerit, fiat — sin minus, quō animō ferendūm est.
Mit Godt foo sal goet vinden, dat het gheschieden — ist dan niet, men moet het verduldighlijck lijden.
Placidus
Charīne, ut corporī tuō malē sit, certē animus valet.
Charine, al ist dat ghp sieck zijt naer den lichaem, immers u ghemoet vaert wel.
Charīnus
Quid agam? Impatientiā morbus aggravēscit — contrā multum iuvat animus in rē malā bonus.
Wat soud' ick maken? Door onbervuldigheyt wast de sieckte: ter contrarie eenen goeden moet helpt veel in een moepelijcke saercke.
Mānsūētus
Nōndum tibī redditur cibī appetentia?
Komt u noch niet weer den lust om t'eten?
Charīnus
Nōn nauseat saltem stomachus.
Immers de mage en walght niet.
Mānsūētus
Id fēlīx est famis prīncipium.
Dat is een goet beginsel van honger.
Charīnus
Paulātim restitūendā morest in spērō, quoniam febrīs intermittere coepit.
Ick hope dat den appetijt allenskens sal wederom komen, want de kortse heeft begonst af te gaen.
Placidus
Nōs porrō precibus opitulābimur, quoad poterīmus.
My sullen u voorts door ghebeden helpen, foo veel wp sullen vermogen.
Charīnus
Habeō grātiam.
Ick bedancke u-lieden.
Placidus
Nōn est quod habeās — mūtua precum subsidia prō iūre suō sodālēs exigunt.
Ghp en hebt ons niet te bedancken: de sodales vereyschen met recht malkanders hulpe der ghebeden.
Charīnus
Aliquantō crebrīus deinceps commeāte intervīsendī meī grātiā.
Komt voortan wat dickwilder over, om my te besoecken.
Mānsūētus
Adhūc metuīmus, vīsendō molestiam tibī exhibērēmus potius quam officium. Aegrīs ut plūrimum amica est sōlitūdō.
Tot nu toe hebben wp ghebzeeft, dat men u meer moepelijckheydt soude aendoen, als ghedienst-icheydt. De siecken, voor den meestendeel, soecken de eenigheydt.
Charīnus
Nunc illa dēsinunt morbōrum fastīdia — grātī veniētis hospitēs.
An Houden op die misnoegingen der siecken; ghp sult wel ghekomen gasten zijn.
Mānsūētus
Nōn patiar mē dēsīderārī, sī quid meum tē oblectat cōnsortium.
Ick en sal my niet laeten soecken, ist dat eenighsins mijn geselschap u vermaeckt.
Charīnus
Tuā cōnsuētūdine nihil est suāvius. Vērum quid causae est quod Placidus ille nōs tam rārō vīsat? Quid accidit?
Uwe t'samen handelinghe is seer ghenuchelijck. Maer wat reden ister dat dien Placidus ons foo selden besoeckt? Wat is er gebuert?
Placidus
Nōn licuit per valētūdinem mātris.
De quade ghesontherdt van mijn moeder en heeft het niet toe-gelaten.
Charīnus
Itane vērō? An et illam morbus corripuit?
Jae verseker? Is sp oock in sieckte ghevallen?
Placidus
Gravissimus. Diēs sunt plūs minus vīgintī cum decubuit.
In een seer sware. T'Zijn ontrent nu twintigh daghen dat sp te bedde ghelegen heeft.
Charīnus
Accipiō excūsātiōnem.
Ick houde de onschuldinghe voor goet.
Placidus
Iam dēfūncta est perīculō — Deō sit grātia.
Sp is't perickel ontkomen, Godt zij ghelooft.
Charīnus
In posterum recurres frequentior.
Doontaen sult ghp dickwilder wederom komen.
Placidus
Sī quid ā mē neglēctum est, crebrā cōnsalūtātiōne pēnsābō.
Hebbe ick erghens yet versuymt, ick sal 't vergelden met dickwils u te groeten.
Charīnus
Optātē advēneris.
Ghp sult wellecom zijn.
Mānsūētus
Valētūdinem fac cūrēs dīligenter, Charīne — et valē.
Draeght neerstighe sorghe voor u ghesontheydt, Charine, en baert wel.
Charīnus
Valēte et vōs — in proximum congressum.
Daert ghp lieden oock wel tot wedersiens.
Placidus
Iterum atque iterum valē.
Baert noch eens, en dreymael wel.