Dialogi Familiares - Pars Prima - Colloquium Duodecimum
FĒLIX ANNĪ AUSPICIUM
Persōnae:
Paedagōgus, Simōn
Paedagōgus, Simōn
Paedagōgus
Simōn, adēs hūc.
Simon, komt hier.
Simōn
Praestō sum, venerande Praeceptor.
Hier ben ick, eerweerdighen Meester.
Paedagōgus
Quam hodiē fēstam lūcem agimus?
Wat feeste vieren wy vandaegh?
Simōn
Annum auspicāmur ā Salvātōris nostrī nātīvitāte mīllēsimum, sexcentēsimum, septuāgēsimum quīntum.
Op beginnen het jaer duysent ses-hondert vijf-en-seventigh, naer de gheboorte ons Salighmaekers.
Paedagōgus
Quid inter sēsē familiārēs hōc diē cōnsuēvērunt?
Wat pleghen op dessen dagh te doen de vrienden onder malcanderen?
Simōn
Invicem optant ineuntis annī faustum auspicium ac decursum — tum sibi inter sē mittunt mūnera. Puerī ab amīcīs et propinquīs accipere solent māla, pȳra, nucēs, liba, sacchārum, caricās, aut id genus alia.
Sp wenschen malcanderen een geluckigh beginsel en voort-ganck van het Nieuw-jaer, ende seynden d'een d'ander giften. De kinderen plegen van de vrienden en magen, appelen, peiren, noten, koecken, suycker, drooghe bijghen, oft andere dierghelijcke dinghen t'ontfanghen.
Paedagōgus
Quōmodo vocās haec mūnuscula?
Hoe noemt ghy dese giftjens?
Simōn
Aliī xēnia, plērīque strēnās nūncupant.
Sommighe hretense kermisse-gaven, den meesten-deel nieuwe jaer-gitten.
Paedagōgus
Quin hōc diē solitum mihi exhibēbās officium, ut prīmum tibī occurrī?
Waerom en betrouwde my niet die ghewoonelyckde beleeftheydt, foo haest ick u teghen ben ghekamen?
Simōn
Iam parābam id agere, sed praeoccupāstī mē interrogātiōnibus.
Ick begonste dat nu te doen, maer ghp hebt mp voorkomen met vraeghen.
Paedagōgus
Hoc est pallium pudōris tuī subrūsticī et īnscītiae — crēdō tē ignōrāre quibus verbīs ūtendum sit.
Dat is eenen deckamantel van u boersche beschaemtheydt, en onwetentherdt. Ick geloove dat ghp niet en weet wat woorden ghp moet ghebruykcken.
Simōn
Salvā pāce tuā, id genus fōrmulās pulchrē calleō — magister nōs docuit.
Met uwen oorlof, sulcken manierkens wete ick seer wel: den meester heeft se ons gheleert.
Paedagōgus
Convenistīne magistrum illī faustum annum precātūrus?
Hebt ghp bij den meester gheweest om hem eens saligh jaer te wenschen?
Simōn
Nōndum etiam — paulō post accēdam ā sacrō, dimissīs domum discipulīs.
Noch niet: ick sal der daer naer bij gaen naer de Misse, als de discipels sullen t'huyps ghesonden zijn.
Paedagōgus
Cupidus sum spectandī urbānitātem tuam. Quō exordiō īnstitūēs dīcere? Speciem exhibē mē cōram, nē obmutēscās in locō, nēve haesitēs.
Ick ben begeerigh te sien uwe beleeftheydt. Hoe sult ghp beginnen te spreken? Toont hier een straeltjen voor mp, op dat ghp daer niet stom en staet, oft hapert.
Simōn
Dictā, dē mōre, salūte, sīc ordiar:
Reverende Domine, precor tibī fēlīx annī praesentis auspicium; atque omnibus vōtīs expetō ut nēquā mala fors interveniat per annum quam longus est.
Deum comprecābor, ut vītam tibī in plūrimōs faustōs annōs prōroget; atque adeō, sī illī vīsum est, dēmat dē meā quotquot placet annōs, et ad vītam addat tuam.
Reverende Domine, precor tibī fēlīx annī praesentis auspicium; atque omnibus vōtīs expetō ut nēquā mala fors interveniat per annum quam longus est.
Deum comprecābor, ut vītam tibī in plūrimōs faustōs annōs prōroget; atque adeō, sī illī vīsum est, dēmat dē meā quotquot placet annōs, et ad vītam addat tuam.
Ghegroet hebbende den meester naer ghewoonte, foo sal ick beginnen:
Ferweerde, ick wensche u een saligh nieuw-jaer: en wensch, uyther herten, dat u gheen ongheluck over en kome heel dit jaer, foo langh als t'is.
Ick sal Godt bidden, dat hy u leven verlenghe tot noch veel gheluckige jaeren; jae ist dat hem goet dunckt, dat hy af-neme van mijn leven soo veel jaeren als't hem believe, en die boeghe bij het uwe.
Ferweerde, ick wensche u een saligh nieuw-jaer: en wensch, uyther herten, dat u gheen ongheluck over en kome heel dit jaer, foo langh als t'is.
Ick sal Godt bidden, dat hy u leven verlenghe tot noch veel gheluckige jaeren; jae ist dat hem goet dunckt, dat hy af-neme van mijn leven soo veel jaeren als't hem believe, en die boeghe bij het uwe.
Paedagōgus
Haec verba bona sunt bonō diē — vērum nihil est tibī hīs verbīs amplius quod dēferās?
Dat zijn goede woorden op eenen goeden dagh: wel hebdy anders niet dan dese woorden, dat ghp braghen mooght?
Simōn
Nihil magister exspectat praetereā.
Den Meester en verwacht anders niet.
Paedagōgus
Ut nōn exspectet ille, tamen tū dōnābis praeceptōrem mūnere.
Neemt dat hy anders niet en verwacht, nochtans sult ghp den Meester begiften met eenen schenck.
Simōn
Quō?
Waer mede?
Paedagōgus
Tē ipsō.
Met u selven.
Simōn
Doce mē, amābō, modum meī ipsīus offerendī locō mūneris.
Leert mp, bidd' ick u, de maniere van mp selven op te draghen voor gifte.
Paedagōgus
Sīc ordīre:
Observande praeceptor, xēnia ultrō citrōque mittuntur hodiē — tibī ā mē dēberī fateor maximum; ergō in strēnam mē ipsum excolendum tibī dēdō.
Utinam quōmodo hoc est mūnus largītōrī, sīc foret optimum recīpientī! Certē in obeundīs scholae exercitātiōnibus mē strēnuum praestābō, quō mē in strēnam obtulisse magistrō comprobem.
Rogō ut bonī cōnsulās. Sciō, sī mē in disciplīnam tuam suscēperis, reddēs mē mihi meliōrem — habē mē tibī, obsecrō, et mūnusculum nē repudiā.
Observande praeceptor, xēnia ultrō citrōque mittuntur hodiē — tibī ā mē dēberī fateor maximum; ergō in strēnam mē ipsum excolendum tibī dēdō.
Utinam quōmodo hoc est mūnus largītōrī, sīc foret optimum recīpientī! Certē in obeundīs scholae exercitātiōnibus mē strēnuum praestābō, quō mē in strēnam obtulisse magistrō comprobem.
Rogō ut bonī cōnsulās. Sciō, sī mē in disciplīnam tuam suscēperis, reddēs mē mihi meliōrem — habē mē tibī, obsecrō, et mūnusculum nē repudiā.
Begint foo:
Ferweerdighen Meester, men sent van daegh meu wejaeren over en weer: ick bekenne dat ich u de meeste schuldigh ben dan ick; gheve my selven aen u over voor een nieuw jaer ghifte om onder-wesen te worden.
Och oft dese ghifte de beste waere aen diese ontfanght, ghelijck se foo is aen diese gheeft! Immers sal my cloeck bethoonen in te volbrenghen de oeffeninge der schoole, om te bevestighen dat ick my tot een goedt nieuw jaer hebbe aen den Meester op-ghedraghen.
Ick bidde u, neme t'in danck: ick wete wel, ist dat ghp my sult hebben ontfanghen onder u konst-leeringen, ghp sult my beter aen mp wederom gheben; neemt mp doch tot u, noch en verworpt de ghifte niet.
Ferweerdighen Meester, men sent van daegh meu wejaeren over en weer: ick bekenne dat ich u de meeste schuldigh ben dan ick; gheve my selven aen u over voor een nieuw jaer ghifte om onder-wesen te worden.
Och oft dese ghifte de beste waere aen diese ontfanght, ghelijck se foo is aen diese gheeft! Immers sal my cloeck bethoonen in te volbrenghen de oeffeninge der schoole, om te bevestighen dat ick my tot een goedt nieuw jaer hebbe aen den Meester op-ghedraghen.
Ick bidde u, neme t'in danck: ick wete wel, ist dat ghp my sult hebben ontfanghen onder u konst-leeringen, ghp sult my beter aen mp wederom gheben; neemt mp doch tot u, noch en verworpt de ghifte niet.
Simōn
Sēnsum capiō — sī tenērem verba.
Ick verstae den sin, wist ick de woorden van buyten.
Paedagōgus
Excipe — dictābō tibī; post iterum ac tertiō recolē — tenēbis? Nam valēs memoriā.
Schrijft op, ick sal se u voor-lesen; daer naer over-siet het twee oft dep mael, ghp sult het vast weten; want ghpy hebt een goede memorie.
Simōn
Quandoquidem ita suādēs, tibī mōrem geram.
Ghemerckt ghp't foo raedt, ick sal doen dat ghp mp beveelt.