Dialogī Familiārēs - Pars Tertia - Dialogus Sextus
Excursus in glaciem.
Persōnae:
Bernardus, Modestus, Dominicus.
Bernardus, Modestus, Dominicus.
Bernardus
Etiamnum assidēs focō, Modeste?
Sit ghp noch bij t'vier, Modeste?
Modestus
Scīlicet ita nunc fert annī tempestās.
Soo vereyscht nu den tijdt van t'jaer.
Bernardus
Fateor, est frīgus intensum atque horridum — vērum aliō modō, quam ad ignem residendō, iuvenēs calēfierī decet, sī quandō premuntur frīgōre.
Ich bekenne, t'is een harde ende schroomelijcke koude; maer het betaemt de jonghe lieden op een ander maniere, als met bij het vier te sitten, verwarmt te worden, als sp koude hebben.
Modestus
Quō pactō igitur?
Op wat manier dan?
Bernardus
Appetāmus invicem pilīs nivēis.
Laet ons malcanderen met sneeuw ballen worpen.
Modestus
Nempe ut mihi oculum excutiās, aut mactes etiam, sī pilās in capitis tempora impēgeris.
Te weten, om mp een hoogh uyt te smijten, oft oock te dooden, ist dat ghp de ballen in den slagh van t'hooft smijt.
Bernardus
Absit ā mē tantum facinus.
Verre van mp sulck een schelm-stuck.
Modestus
Nōn dē indūstriā id faciēs, sciō — sed ita cadet forte fortūnā.
Ghp en sult dat niet uyt opset doen, weet ick wel: maer het sal misschien foo bij gheval gheschieden.
Bernardus
Lūbricum ergō per glaciem agitēmus cursum — tōtī ōcius incaluērimus.
Laet ons dan op het ijs libberen: terstont sullen wp gheheel verwarmt zijn.
Modestus
Aegrē mē hodiē pelliciēs.
Ghp sult mp van daegh qualijck daer toe brenghen.
Bernardus
Quid nī?
Waerom niet?
Modestus
Timeō ut glaciēs sit satis fīrma.
Ick vreese dat het ys niet sterck ghenoegh en is.
Bernardus
Nē dubitā — ūrēns enim spīrat ventus quō facillimē aqua cōnstringitur.
En twyffelt niet: want daer waept eenen scherpen windt, met den welcken het water seer licht bevziest.
Modestus
Omnia dein vīvāria nive obtecta sunt.
Alle de vijvers daer en boven zijn met sneeuw overdecbt.
Bernardus
Ventī dissiparunt nivem. Novī ubī pateat ampla plānitīēs. Age dum, comitāre mē.
De winden hebben de sneeuw verdreven: ick weet waer dat een groote effen plaetse is. Kloeck dan, gaet met mp.
Modestus
Quoniam tam amicē īnstās, comitābor — sed mūniāmus manūs chīrothecīs; aliās obrigēscent frīgōre.
Om dat ghp mp foo vriendelijck praemt, sal icht met gaen: maer laet ons onse handt-schoenen aendoen; anders sullen onse handen versijven van koude.
Bernardus
Manūs meae patientēs sunt frīgōris — tamen induam in chīrothecās.
Mijne handen konnen wel koude verdraghen: ick sal nochtans de handt-schoenen aen doen.
Modestus
Nōstīn per glaciem discurrere calopodiīs ferrātīs?
Kont ghp met schricke schoenen over t'ys loopen?
Bernardus
Vēlōcissimē — dextrorsum, sinistrorsum, rēctā, obliquā, in circulum; nunc utrōque pede, nunc alterō tantum.
Seer rasch: op den rechten kant; op den slincken: recht, krom; in den ronde; nu met alle bepde de voeten, nu met deneenen alleen.
Modestus
Tyrō admodum in hāc ego sum arte — nec adeō satis audāx ut incēdam per glaciem; metuō nē glaciēs mihi fallat vestīgia.
Ich ben noch t'eenemael bot in dese conste, ja meer; niet stout ghenoegh om op het ijs te gaen: ick breese uyt te slibberren.
Bernardus
Cūr nōn tibī comparēs calceōs soleīs clāvātīs? Quantumcumque sit glaciēs lūbrīca, inambulābis tūtissimē.
Waerom en neemt ghp gheen schoenen met voor-naghelde solen? Hor glat het ijs zij, ghp sult seer gherustelyck daer op wandelen.
Modestus
Atque ecce obvium commodē habēmus Dominicum — is sē nōbīs adiungat tertium.
En siet daer comt ons recht in t'ghemoet Dominicus: die sal sich den derden op ons boeghen.
Bernardus
Plūrimum salvē, Dominice.
Goeden dagh, Dominice.
Dominicus
Et vōs tantundem.
En ghp-lieden van ghelycken.
Bernardus
Crēdō tē dē glacie domum revertī.
Ick gheloove dat ghp van het ijs naer huyps gaet.
Dominicus
Glaciem ego conscendere numquam soleō. Vereor nē mihi cadendō cerebrum dīminuam et brachia frangam vel crus, aut lūxem aliquod membrum.
Ich ben niet ghewent op het ijs te gaen. Ich breese dat ich met vallen mijn hooft backen soude, ende mijn armen oft been, oft eenigh ander lidt-maet verstuyken.
Bernardus
Nimium es meticulōsus.
Op zijt al te vreesachtigh.
Dominicus
Nōn temerē est quod ita metuam. Modō praeteriī vīvārium quod in proximō est — aliquōs gravissimē labentēs cōnspexī dē rīpā adeō — inquam, graviter, ut glaciēs crepitāret atque in fōrmam stellae rīmās ageret. Mālo mē in artiō nostrō calēfacere, flagellīs agitandō trochum.
Ich en breese niet te bergheefs. Ich ben terstont voor-bp den naesten vijver ghepasseert; ich staende op den kant, hebber sommighe seer swaerlijck sien vallen, foo swaerlyck segghe ich, dat het ijs kraeckte ende scheurde ghelijck een sterre: ick hebbe lieber in onse saecle mp te verwarmen met den top spelen.
Bernardus
At nōs excursū in glaciem. Valē.
En wp met wp op het ijs te loopen. Daert wel.
Adagiōrum Decās Nōna
Elephantum ex muscā facis. — Ghp maeckt een olifant ane vlieghe.
Annōsa vulpēs haud capitur laqueō. — T'As quaet oude vossen te vanghen: fp sien de stricken van verre hanghen.
Bonae lēgēs ex malīs mōribus. — Om het stelen, en andere sonden, zijn der wetten, ende ganghen ghebonden.
Dignum patellā operculum. — Op dat potken dient dien pollepel: aen sulcken meester, sulcken knecht.
Summum iūs, summa iniūria. — T'Uytterste recht is dickwils groot onrecht.
Sī iuxtā claudum habitās, claudicāre discēs. — Met mancken leertmen creupel gaen.
Diī lāneōs habent pedēs. — Godt borght wel, maer menschelyck niet quijt.
Cōnscientia mille testēs. — Op gheen consciëntie is duysont ghetupghen.
Dat veniam corvīs, vexāt cēnsūra columbās. — De kleyne dieve shenghtmen; de groote saectmen loopen.
Dulce bellum inexpertīs. — Die den krygh niet en siet, meent dat men daer met witte-broodt schiet.