Dialogī Familiārēs - Pars Secunda - Dialogus Septimus
Obsequia scholastica in vicem praestita.
Persōnae:
Baptista, Andreas, Cēterī.
Baptista, Andreas, Cēterī.
Baptista
Quid āctum est in scholā, quam abīeram domum?
Wat isser in schole gheschiedt, daer ick t'huyps was gheghaen?
Andreās
Interpretātus est praeceptor epistulās Cicerōnis — deinceps dictāvit argūmentum scrīptiōnis hodiē vertendum.
Den meester heeft de brieven van Cicero uyt gheleyt: daer naer heeft hy ghedicteert de materie van den thema, om van daghe over te setten.
Baptista
Quandō reddendum?
Wanneer moet hy ghegheven zijn?
Andreās
Perendiē māne.
Over-morghen s'morgens.
Baptista
Iamne vertistī?
Hebt ghp t'al-ree over gheset t?
Andreās
Nōndum etiam omnīnō, sed bonam partem.
Noch t'eenemael niet, maer een goet deel.
Baptista
Dictā mihi, quaesō, vernāculum.
Dicteert mp, bidde ick u, het duytsch.
Andreās
Quaere tibī alium quī dictēt — nunc ego tibī nōn possum operam dare.
Soeckt u een ander die 't u dictere: ick en kan u niet helpen.
Baptista
Cūr nōn?
Waerom niet?
Andreās
Est mihi aliud negōtium, idque pernecessārium.
Ick hebbe wat anders te doen, ende dat nootsaeckelijck is.
Baptista
Nōlō tē urgēre — sed saltem commodā mihi tua adversāria.
Ick en wil u niet pramen: maer leent mp ten minsten uwen schrijf-boeck.
Andreās
Accipe, ūtere ut libet, modō nē abutāre.
Neemt hem, ghebzuyckt hem foo 't u lust, overmits dat ghp hem niet en miusbruyckt.
Baptista
Nē verēre.
En zijt daer voor niet bevreest.
Andreās
Sēriōne scrībis, an tū nugās agis, Vincentiī?
Schrijft ghp voor goet oft geckter mede, Vincenti?
Vincentius
Equidem scrībō sēriō — sed quōrsum id rogās?
Jae ick schrijve voor goet: maer waer toe haeght ge dat?
Andreās
Fuit, cum ēlegantius pīngērēs. En litterās! Aeque scitē gallus gallīnāceus scalperet unguibus.
Ghp pleeght beter te schrijven. Diet wat letters! Fenen haen soude foo wel met zijn pooten crabben.
Vincentius
Deest mihi calamus accommodus — dā mihi, obsecrō, ūnicam pennam.
My ghebzeckt een goede penne: gheeft my, bidde ick u, een penne.
Andreās
Nōn sīc dantur mihi.
Sp en worden mp foo niet ghegheven.
Vincentius
Nōlō mihi dōnēs, sed commodatō.
Ick en wil niet dat ghp se my schenct, maer leentse mp.
Andreās
Sunt mihi tantum duae.
Ick en hebbeer maer twee.
Vincentius
Ūnam mihi commodā per amīcitiam nostram.
Leent mp een om onse vrientschap.
Andreās
Amīcōrum omnia sunt commūnia. En tibī calamum longō et firmō caule.
Dviendens goet is al ghemeyn. Diet, daer is een penne met een langhe ende stijve schacht.
Vincentius
Reddām tibī statim, cum scrīptūram dēscrīpserō.
Ack sal se dadelijck wederom gheben, als ick mijnen thema sal uyt gheschreven hebben.
Andreās
Nōlō mihi reddās.
Ick en wil niet dat ghp se weer gheeft.
Vincentius
Quid igitur faciam?
Wat sal icker dan mede doen?
Andreās
Quidquid volēs — ā mē enim tibī dōnō dātur.
Al dat ghp wilt: want ick ghevetse u voor niet.
Vincentius
Grātiam habeō maximam.
Ick bedancke u seer.
Aegidius
Quaesō, Ālarde, ut parēs mihi pennam hanc.
Ick bidde u, Maerde, snijdt mp die penne eens.
Alardus
Nōn habeō scalpellum scrīptōrium.
Ick en hebbe gheen penne-mesken.
Aegidius
Peram mūtuum ab Antōniō.
Ick sal 't ontleenen van Antonius.
Alardus
Vade.
Gaet.
Aegidius
Antōnī, dā mihi mūtuum tantisper scalpellum tuum.
Antoni, leent my een luttel u penne mesken.
Antōnius
Scīlicet, ut magister ēripiat, sī tē ūtentem dēprehenderit.
Jae, om dat het den meester soude af-nemen, betrapt hy u t'selve ghebruyckende.
Aegidius
Ūtar clanculō sub palliō.
Ick sal 't heymelijck onder mijnen mantel ghebzuycken.
Antōnius
Habē tibī — tamen tuō perīculō.
Neemthet nochtans op u periyyckel.
Aegidius
Omne in mē perīculum trānsfero.
Ick neme al t'periyyckel op mp.
Antōnius
Hāc lēge ā mē auferēs, ut, sī praeceptor tē spoliet, persolvās pretium.
Op die conditie, sult ghp het van mp ontfanghen: taelen, ist dat het den meester u afneemt.
Aegidius
Omnīnō hāc lēge. En scalpellum, Ālarde.
Jae, op die conditie. Maerde, siet daer is een mesken.
Alardus
Huī! quam obtusum!
Tets! hoe bot is het!
Aegidius
Age, expedī, priusquam magister superveniat.
Wel aen: maeckt ghedaen, voor dat den meester ter naer ganck comt.
Alardus
Utrum amās scrībere cuspide dūriusculā an molliōre?
Schrijft ghp liever met eenen herten, ofte saechten beck?
Aegidius
Attemperā ad manum tuam.
Snydt hem naer uwe handt.
Alardus
Ego molliōre ūtī soleō.
Ick schrijve met eenen saechten beck.
Aegidius
Habeō alterum calamum tenui cuspide — parā nunc mūcrōne crassiōre.
Ick hebbe een fijne penne: maeckt dese wat grover.
Alardus
Incommodum aliēnam semper operam ēmendicāre aptandīs calamīs — addisce ipse artem parandī.
T'Is ongherieffe lijck een anders hulpe altoos te bedelen om pennen te versnijden: leert selve de conste van te versnijden.
Aegidius
Tentāvī frequenter — oleum et operam perdō.
Ick hebbe 't dickwils beproeft: t'is moepte verloren.
Alardus
Nūllīus est negōtiī. En sīc rescindō utrīmque caput. Tum in superiōre parte incīsūram faciō scalpellō sensim ductō — posteā exacuō in cuspidem. Agē, profer ātrāmentum — intinge calamum, et perīculum fac, an sit accommodus.
T'Is licht om doen: siet, foo snijde ick van alle beyde de kanten 't sop af. Dan marckt ick een strael in de boven-ande allenskens doan-trecckende het penne-mes: Daer naer scherp ickse. Wel aen, brenght voort uwen inck: steecht daer u penne in, en proest oft sp goet is.
Aegidius
Exarābō nōmen tuum, ut referam grātiam.
Ich sal uwen naem schrijven, om te bedancken.
Alardus
Phuī! Litūrās vērius effingis quam litterās.
Foep! Ghp maecht eer cladden als letters.
Aegidius
Adhaerēbat crēnae fibra aliqua vel flocculus — dēbuissem dēmere.
Daer hinct een haptshen, oft fierlien aende strael: ick haddet moeten wegh nemen.
Alardus
Sciō unde adhaerēscat — cēdō; aliquantum rescindām ē pennae cuspide: alicubī adunca est. Nunc experīre.
Ich weet wel waer van dat tet aanhanght: gheeft hier: ick sal een luttel van den beck afsnijden: hy is erghens haecichtigh. Proeft nu.
Aegidius
Est calamus ēgregiē habilis — agō tibī, quantās possum, grātiās.
T'Is een seer goede penne: ich bedancke u seer.
Carolus
Quis commodābit mihi dimidiātum chartae folium — obsecrō tē, Damiāne?
Wie sal my een half bladt papiers leenen? ick bidde u, Damiane.
Damiānus
Habeō folium ūnicum, sed ipse egeō.
Ick hebbe een bladt: maer ich hebbe t'selve van doen.
Carolus
Tibī alterum dimidium servā — alterum dimidium sufficiet mihi.
Vout d'een helft voor u; d'ander helft sal voor mp ghenoech zijn.
Damiānus
Revelle ex cōdice tuō compāctō chartam vacuam.
Scheurt uyt uwen ghebonden schrijf-boeck schoon papier.
Carolus
Nōn facerō — inde sensim compāctiō dissolvitur et liber membratim discerpitur.
Icht en sal het niet doen. Door ont-gardt allenskens den bandt, ende den borch wort by stucken ghescheurt.
Damiānus
Sufficitne tibī hoc frustulum?
Is dit stucksken u ghennoegh?
Carolus
Hūl! Nōn capiet sex versūs, ex meīs praesertim.
Wat soud't! ick en sal der gheen ses regels connen op schrijven, van de mijne principalijck.
Damiānus
Scrībe in utrāque papȳrī facie, et dūc versūs dēnsiōrēs — quid necesse habēs tam magna interstitiā relinquere?
Schrijft over alle beyde canten van 't papier, en maeckt de regels nauwer bp malcanderen: waerom moet ghp foo groote plaetse tusschen laeten?
Carolus
Egō id faciō — vīx intervallum est ūllum; nam litterae sēsē utrīmque attingunt. Et vērō quid tū nōs īnstruās? Nōlim scrībere ad exemplar suum. En ut pravōs versūs dūcis!
Doe ich dat: daer en is qualijck gheen plaetse tusschen; want de letters malcanderen van alle beyde kanten raecken. En siet eens, wie daer ons wilt leeren: ich en soude naer u gheschrift niet willen schrijven. Diet hae cromme regels dat ghp maeckt.
Damiānus
Scrībe tū seōrsum, et tace.
Schrijft ghp daer alleen, en swijght.
Franciscus
Estne tibī bonum ātrāmentum, Dionȳsī?
Hebt ghp goeden inck, Dionysī?
Dionȳsius
Cūr id rogās?
Waerom vraeghe ghp dat?
Franciscus
Ut mihi dēs aliquantulum dē superfluō.
Op dat ghp my een luttel van den overloop sout gheven.
Dionȳsius
Numquam nōn tibī aliquid dēsit — dīc quid est scholasticus sine calamō et ātrāmentō?
Daer ghebrecht u altoos wat: seght, wat is een student sonder penne, en inck?
Franciscus
Quod miles sine clypeō et gladiō. Fateor — sed in posterum īnstrūctus veniam; nunc dā mihi pauxillum in praesentem ūsum.
Dat is eenen soldaet sonder schildt en sweerdt. Ich bekenne 't: maer voortan sal ick voorsien komen: gheeft my nu een lutshen om nu te ghebruychen.
Dionȳsius
Sed ātrāmentum meum īnstar līmī crassum est — haeret in summā crēnā nec dēfluit.
Maer mijnen inck is dich als slijck: hy blijft inden beck, ende en bloept niet af.
Franciscus
Dīluās acētō.
Dunt hem met azijn.
Dionȳsius
Nōn est mihi acētum ad manum.
Ick en hebbe hier gheenen azijn ter handt.
Franciscus
Cēdō — ībō ad antliam; īnstillābō guttās aliquot aquae.
Gheeft mp: ick sal naer de pompe gaen; ick sal der een t'hoe beel druppelen waters in gheeten.
Dionȳsius
Perīculum est, nē inde charta perfluat.
T'Is periyyckel dat et papier daer van deur sal slaen.
Franciscus
Quid refert? Nōn scrībimus aeternitātī.
Wat is daer aen gheleghen? Wp en schrijven niet om eeuwigh te dueren.
Dionȳsius
Vah! Nimium īnfūdistī — vidē, quaesō, quam dīlūtum — īnstar est aquae.
Foep! Ghp hebber te veel in gheghooten: siet daer eens, hoe bleeck: hy is ghelijck water.
Franciscus
Quale, quale — erit mihi ūsuī. Īnfunde.
Doe dat hy is oft niet, hy sal my dienen: stot in.
Dionȳsius
Porrige ātrāmentī cornū apertum.
Strecht uyt uwen inck-pot open.
Franciscus
Īnfunde plūsculum.
Storter noch wat meer in.
Dionȳsius
Deprime gossypium calamō tuō — aliōquīn redundābit atque efflūet.
Douwt den cattoen neder met u penne: 't sal anders overloopen.
Franciscus
Satis — quaenam haec est profūsiō? Plūs dedistī mihi quam tibī retinuistī. Agō tibī grātiās — referam, cum et tū egēbis.
Ghennoegh: wat overdaet is dit? Ghp hebt mp weer ghegheven, als ghp voor u ghehoudenhebt. Ich bedancke u: ich sal 't u verghelden, als ghp het oock van doen sult hebben.
Dionȳsius
Ūtere commodō tuō.
Ghebzuychet naer u ghemach.
Gaspar
Nemne arēnam habet ad manum?
Heefter niemandt sant by hem?
Columbus
Habeō, sed perparum.
Ick hebbet, maer seer luttel.
Gaspar
Ōrō tē, scrīptūram meam consperge modicō pulvere? Invertenda est pāgina — cōnfundentur litterae litūrīs.
Ick bidde u, smijt een luttel op mijn gheschrift: ick moet omheeren; de letters sullen cladden.
Columbus
Interfere chartam bibulam.
Steecht er cladt-papier tusschen.
Gaspar
Aeque in prōmptū est mihi.
D'een is my foo by als d'ander.
Columbus
Pulverem abrādās dē pariete.
Schrabt wat van de muer.
Gaspar
Nefās est scalpendō dēturpāre scholae parietēs. Quid cūnctāris? Īnsperge pauxillum dē thecā tuā arēnāriā. Attentus es nimium ad rem nihilī — arēnā quid est vīlius?
Men magh met afschrabbende de muren van de schole niet bederven. Wat wacht ghp? Siroopt een luttel daer over uyt uwen sant-looper. Ghp siet te seer op niet met alle, wat isser slechter als sant?
Columbus
Nihil — vērum ad lītus maris, ubi eius est cōpia. Tamen, quia nostrēs, plicā librum, et excipe.
Diet, maer aen de kant van de zee, daer het ghennoegh is. Nochtans, om dat ghp mijn cameraet zijt, doet uwen boeck open, en neemter.
Gaspar
Referam vicēs, cum opus tibī fuerit. Quid videō? Iamne nunc dēscrīpsistī integrum scrīptiōnis argūmentum?
Ick sal oock foo veel doen, als ghp 't van doen sult hebben. Wat sie ich? Hebt ghp van nu af uwen gheheelen thema uyt-gheschreven?
Columbus
Dēscrīpsī.
Jae ich.
Gaspar
Utinam mihi essent articulī tam celerēs — equidem perquam tardē scrībō.
Och oft ick foo goude vingers hadde: voor mp, ich schrijve heel traegh.
Columbus
Quī potēs dictantis vōcem scrībendō assequī?
Voe hont ghp volghen, als den meester dicteert?
Gaspar
Aegrē admodum.
Qualijck ghenoech.
Columbus
Quid obstat?
Wat belet u?
Gaspar
Ego met mihi — nam prīmō mihi cūra est, ut bene scrībam; proxima, ut celeriter: sat citō, sī sat bene.
Ich mp selven: want mijn eerste sorghe is wel te schrijven: daer naer rap: haest ghenoech, ist wel ghenoech.
Columbus
Belle — sed istam cantilēnam cane praeceptōrī, cum dictat: sat citō, sī sat bene.
Fraep: maer singht dat liedchen den meester eens, als hy dicteert: haest ghenoech, ist wel ghenoech.