Dialogī Familiārēs - Pars Secunda - Dialogus Tertius Decimus
Accūsātiō varia scholastica.
Persōnae:
Praeceptor, Discipulī.
Praeceptor, Discipulī.
Blāsius
At, at — ecce nunc captī estis! Nōnne cōnsābulāminī?
Ta, ja, siet, ghp zijt hier nu in betrapt: en klapt ghp lieden niet?
Clēmens
Certē fatēmur ingenuē — sed tē quaesō, mī Blāsī, nē velīs nōs notāre.
Doorwaer wp bekennen 't recht uyt: maer ick bidd' u, Blasi, en wilt ons niet teechenen.
Blāsius
Ergō conticēscite — connivēbō. Heus tū, praeceptor adest.
Swijght dan: ick sal door de vingheren sien. Stil ghp daer, den Meester comt.
Clēmens
Quid tum?
Wat ist dan?
Blāsius
Respice ad illum.
Siet om naer hem.
Clēmens
Quam ob rem?
Waerom?
Blāsius
Ut eī caput aperiās et venientem salūtēs.
Op dat ghp voor hem u hooft ontdeckt, ende groete foo hy comt.
Clēmens
Sīc decet — sed aliud cogitābam.
Det betaemt foo: maer ick peysde wat anders.
Blāsius
Reverende Domine, admonitiōne meā nōn dēsīnunt tumultūārī.
Eerw. Vader, om mijn vermaeninge en laeten sp niet ongerust te zijn.
Praeceptor
Quīnam auctōrēs sunt turbārum?
Wie zijn de oorsaecke van de onrufte?
Blāsius
Fēlīx iam inde ab ingressū suō nihil aliud quam garrīvit. Gregōrius sursum deōrsum dē scamnīs saltitat.
Felix, van dat hy ingekomen is, en doet niet anders als klappen. Gregorius springht op en neder van de banchen.
Gregōrius
Placetne Reverentiae vestrae, ut respondeam?
Ghelieft het u eerweerdigheydt dat ick antwoorde?
Praeceptor
Quid dīcēs?
Wat sult ghp segghen?
Gregōrius
Fēlīx exturbāvit mē locō meō, et prōtrūsit cubitō, ut dē scamnō dēciderem.
Felix heeft my uyt mijn plaetse ghedreven, ende heeft mp met zijn elleboghen ghestoot, dat ich van de banck viel.
Fēlīx
Tū mihi, Gregōrī, decussistī pileum.
Gregorije, ghp hebt mijen hoet af-gheslaghen.
Blāsius
Ita sē rēs habet, Reverende Domine — Gregōrius prior Fēlīcem adortus est.
Det is foo, Eerweerde Pater: Gregorius die heeft Felix eerst aen-ghevallen.
Praeceptor
Nōvī tē ego, Gregōrī, quam sīs petulāns — dabīs mihi poenās.
Ich kenne u wel, Gregori, hoe peyelijck dat ghp zijt: ghp sult het betaelen.
Blāsius
Clēmens mihi minātus est verbera quia notāvī petulāntem.
Clemens heeft mp ghedrenght te slaen om dat ich hem peyelijck gheteekcent hebbe.
Praeceptor
Siccine?
Gaet dat foo?
Blāsius
"Prōdī," inquiēbat, "ā scholā in plateam — impingam tibī alapās; omnēs dentēs labefaciam tibī."
"Comt uyt schole op straet," seyde hy, "ich sal u haeck-smeten gheven; ick sal u al de tanden doen loteren."
Praeceptor
Istud ergō volō ipsum experīrī. Ego quoque in ipsum dēpugnābō, et tentābimus uter vīribus plūs valeat.
Jae, dit wille ich dat hy beproe. Ich sal oock teghen hem bechten: ende wp sullen proeven, wie van berde siecher is.
Flōrus
Praeceptor, Rēmigius mihi assiduo crīnēs vellicat.
Meester, Rēmigius treckt my ghhedurigh by mijn hayr.
Rēmigius
Ille ā tergō impōnit scamnō pedēs, et chlamȳdem meam calceōrum lutō contamināt.
Op set zijn boeten van achter op de banck, ende hy maeckt mijnen mantel vuyl met het slijck van zijn schoenen.
Flōrus
Immō tū, Rēmigī, rapuistī ē manibus pēnsum meum, et concerpssistī.
Jaghp, Kemigi, hebt mijnen pensum uyt mijne handen ghetrocken, ende ghescheurt.
Rēmigius
Domine, Flōrus modō conspuit librōs meōs, modō ātrāmentum adspergit scrīptūrae, et foedat maculīs chartās meās — nōn sinit mē momento esse quiētum.
Eerweerde, Florus die spouwt nu op mijn boecken, nu besprinckelt hy mijn gheschrift met inck, ende bepleckt mijn papier: hy laet my niet een ooghenblick gherust.
Praeceptor
Mox ego aderō vōbīs, et faciam altercandī fīnem.
Ick sal daedelijck by u-lieden wesen, ende een eynde maken van dit kijven.
Praeceptor
Iacobe, quis tuam sīc unguibus lacerāvit faciem? Vidēris cum fēlibus concurrisse.
Jacobe, wie heeft u aensicht met zijn naghelen foo doorkackelt? Het schijnt dat ghp met de katten ghevochten hebt.
Iacobus
Acceptum id referō Gaspari nostrō.
Dat weet ick aen onsen Gasper danck.
Gaspar
Prior mē invāsit — ego mē dēfendī, Domine — pulsābat mē quantum poterat.
Op heeft my eerst aen-ghevallen: ick hebbe my gheweirt: hp botste my foo seer als hy kost.
Iacobus
Equidem iocābar — at ille sēriō agēns, dēiēcit mē in terram, et alapās impēgit ad satietātem — distrāxit mihi auriculās, miserīs excēpit modīs.
Ick jochte alleen: maer hy voor goet doende, heeft my teghen d'aerde ghesmeten, ende haeck-smeten ghegheven foo veel als hem lustte: hy heeft mp by d'oogen ghetrocken; hy heeft my jammerlick onthaelt.
Praeceptor
Ō Gaspar, Gaspar! Tuam istam semel compescam lāscīviam.
Gasper, Gasper! Ick sal u eens die mallighheydt moeten bedwinghen.
Dōnātus
Raphāēl praetereuntī sacerdōtī numquam assurgit, numquam caput aperit.
Raphael en staet nopt op voor de Priesters, die voor-by gaen; nopt en doet hy zijn hoet af.
Praeceptor
Quid praetereā observāstī?
Wat hebt ghp noch ghemercht?
Dōnātus
Simōn et Henricus, ut ēgressī erant templō, singulārī certāmine decertārunt.
Simon, en Henricus, foo sp uyt de Kercke ghetreden waeren, hebben in duel ghevochten.
Praeceptor
Audiāmus ēventum pugnae.
Laet ons de gheschiedenisse van 't ghevecht hooren.
Dōnātus
Pōnunt utrīmque pallia et librōs humī. Cōnsistunt altrīnsecus — lībrant bracchia et pūgnōs. Sine morā invōlārunt et sē invicem pūgnīs cecidērunt. Circumfluunt puerī, succlamant — rīsus tollitur inconditus; turbae fīunt mīrābilēs.
Sp legghen van beyde kanten de mantels ende boecken op d'aerde. Sp staen van weerzijde: sp beginnen armen ende buysten te swieren. Sonder toeven zijn ingheloghen, ende sp hebben malcanderen met buysten gheslaeghen. De kinderen komenderr rondtom, sp schreeuwen: men lachter ongheeschictelyck: daer gheschieden wonder beroerten.
Praeceptor
Uter victōriā potītus est?
Wie van beyde heeft de victorie behaelt?
Dōnātus
Uterque multātus est probē — Simōn ē nāribus cruōrem ēmīsit; Henricus oculum in plagīs līvidum rettūlit.
Sp zijn alle beyde welter deghen afgheesmaert. Simon heeft ghebloept uyt zijn nense: Henricus heeft een blauw oogh ghekregen.
Praeceptor
Bene! Meae nunc sunt partēs ut pācem conciliem.
Dit is wel! Nu ist mijnen keer om den vreede te maecken.
Dōnātus
Lūdīcra fuit vēlitātiō, praeceptor — nōn agēbātur dē capite.
Het is een speel ghevecht gheweest, meester: het en gincker om den hals niet.
Praeceptor
Nec in scholā, ubi rediērint, dē capite — vērum dē parte diversā.
Het sal in school oock om den hals niet gaen, maer om een ander quartier.
Benedictus
Redde mihi meum Cicerōnem, Christophore.
Christophore, gheeft mp mijnen Cicero wederom.
Christophorus
Quem Cicerōnem repetīs?
Welcken Cicero eyscht ghp wederom?
Benedictus
Meum — abstrūsistī quōpiam.
Den mijnen: ghp hebt hem erghens wegh-ghedolten.
Christophorus
Hodiē numquam vīdī.
Ick en hebbe hem van daegh niet ghesien.
Benedictus
Immō clam surripuistī.
Ghp hebt hem ommers bedecktelijck ontnomen.
Christophorus
Domine, ait Benedictus, mē tibī fūrtō abstulisse Cicerōnem.
Eerweerde, Benedictus seght dat ick van hem hebbe ghestolen sijnen Cicero.
Praeceptor
Fēcistī, necne?
Hebt ghp 't ghedaen, oft niet?
Christophorus
Hōc ut fēcerim? Mālim ego gerere indignē quam clepere.
Dat ich dat soude ghedaen hebben? Ick soude lieber schandelijck armoede lijden, als stelen.
Benedictus
Fābulae! Idem nūper fūrātus mihi est chartam dē capsulā — dēprehendī in facinore.
Fabelkens! Denseiven heeft my onlanghs uyt mijn caffe papier ghestolen: ich hebbehem op het stuck bevonden.
Christophorus
Mūtuābar modō — aliam deinde restitūī.
Ich en leende 't maer: ich hebbe daer naer ander weder gheleyt.
Praeceptor
Iacēbit sub scamnō, dē quō litigātis, Cicerō.
Op sal onder de banck ligghen den Cicero, daer ghp om heden kijft.
Benedictus
Investīgāvī — nōn inveniō.
Ick hebbeer ghesocht: ick en vinde hem niet.
Praeceptor
Excute pallium et peram — aliunde excīdet.
Schut uwen mantel, ende maelt uyt: hy sal erghens uyt-vallen.
Christophorus
En iacet ante pedēs, praeceptor. Nempē ego abstuleram? Agam iniūriārum.
Diet, meester, hy licht voor zijn boeten. Ick hadde hem ghenomen — doen ich ick sal u beschuldighen van onrecht.
Natālis
Siccine Grātiāne? Scrībīs pēnsum in scholā?
Alsoo Gratiane! Schayt ghp pensum in de schole?
Grātiānus
Quid tuā id refert?
Wat gaet u dat aen?
Natālis
Iussus sum observāre vicīnōs — dēferam tē ad praeceptōrem.
Mp is gheboden te letten op mijne ghebeueren: ich sal u aenden meester over-draghen.
Grātiānus
Id ego cūrō scīlicet — ī, curre — tamen nōn fēceris impūnē.
Daer ben ich voor besorght te weten: gaet, loopt; ghp en sult het nochtans niet te vergeefs ghedaen hebben.
Natālis
Neque hās minās adeō magistrō cēlāverō.
Doch ick en sal dese dreghementen aen den meester niet verswijghen.
Grātiānus
Dīc quidquid in buccam vēnerit — nōn laborō.
Seght al wat u te voren comt; ick en gheber niet om.
Martīnus
Decūriae nostrae praefectus notāvit mē signō ignōrantiae.
Den prefecht van ons onden heeft mp ignorans gheteeckhent.
Vitus
Meritō — ad singulōs versūs haesitās.
Metreden: ghp blijft aen elcken reghel steken.
Martīnus
Immō nōn amplius bis mē fefellit memoria.
Ick en hebbe maer twee keeren ghefaelt.
Vitus
Certābō quōvis pignōre ignōrāre tē lēctiōnem — sit magister arbiter.
Ich sal wedden om al dat ghp wilt, dat ghp se niet en weet: laet den meester rechter zijn.
Praeceptor
Quid dēpōnis, Vīte, sī citrā errōrem reddiderit?
Wat verbeurdt ghp, Vite, ist dat hy niet en sal ghefaelt hebben?
Vitus
Ego prō illō luam.
Ick sal 't voor hem betaelen.
Praeceptor
Dūra conditiō — sed quid sī causā cadās?
Det is een herde conditie; maer oft ghp verlooest?
Vitus
Equidem stābō conventīs.
Ick sal even-wel doen dat ick gheseydt hebbe.
Praeceptor
Perīclitēmur.
Laet ons proeven.