Dialogī Aliquot - Dialogus VI

Heus heus Aesope, nemōn hūc prōdit?

Quis mē nōminat?

Aperī āctūtum.

Quid hominis es, quī ōstium pulsās?

Homō frūgī & amīcus.

Nōmen ēde, aut caussam cur vēneris, nisī forīs operīrī frūstrā velīs.

Aut tū īlicō mē intrōmitte, aut forēs effringam.

istud ego experīrī volō: nec, putō, rēgnum hīc sustinēs.

Experīrī autem? Hem.

Magnus tē Iuppiter perdat, quisquis tam importūnē calcibus īnsultēs iānuae. Forēs hīc rumpet, sī nōn aderō. Quis es?

Ego sum.

Ēn īnfēlīcissime Codre, tūne ades hominis īnfortūnium?

Cavē isthōc mē nōmine posthāc appellēs.

Cur ita, an nōn es, quem tē semper dictitāstī? Quid gestīs elephante.

Nēmō mē omnium vīvit fortūnātior.

Num fortūna tibi nūbit.

Salūs mē ipsa ex hīs aerumnīs ad summam venustātem prōvexit.

Unde tanta fēlīcitās tibi intercessit, ut ex pauperrimō Codrō factus sīs Mida locuplētissimus.

Deus sum, sī hōc gaudium nūlla calamitās subvertat, aut contāminet aegritūdine aliquā.

Tālem ego deum Orcō praeficerem. Tam es squālidus, & dēfōrmitāte ipsā invenustior, ut vel prīmō aspectū miserās umbrās territāre possīs.

Tū, sī īnfortūnium ferre nōlīs, cavilla haec ōmitte, aut petulantius in mē quicquam referre: quandoquidem tuī servandī perdendīque facta mihi est potestās.

Ohē, apostolus ne es.

Imō & ecclēsiae pāstor.

Ō elegantem pāstōrem. Tibi ego canem meum nōn committerem.

Missa inquam haec facitō, aut tē excommūnicāverō, ut niger statim fiās.

Tūne ineptiās male sānus, aut commentō hōc mē lūdās, incertus sum.

Sēriō loquor. Dīcō quod rēs est.

Quae haec īnsānia est: Fortūnam adeō esse caecam aut inīquam, indignōs potius ut exōrnet honōribus? Certē vērissimum est quod dīcitur: FORTŪNA etiam scelerātōs amplīs mūneribus dēmerētur: SŌLA ANIMĪ virtūs singulārem cuique glōriam parit, & nōminis conciliat immortālitātem.

Ego mihi gaudeō, & fortūnae, quae suō beneficiō ex mancipiō neglēctō dominum mē fīnxit, grātiās habeō.

Servus tū omnium factus es, nē errēs. Officium mangnum (sic), nōn beneficium accipit, quī fideī pāstōris sānctissimam subit prōvinciam. Tū autem indignus, quī in bēluās imperium habeās.

Vōs ego bēluās putō, quī tālī pāstōrī sītis auscultātūrī: ita nimīrum vōs dēpexās ovēs reddam.

Lūdīs in rē sēriā. Quid tandem dīcēs prō cōnciōne pūblicā, quī nec literās probē sonēs, nec Euangelia, arbitror, didicerīs unquam.

Aesōpica nugāmenta calleō, nāsūtule, quasi etiam mercennārius aliquis dēsit, quem cōnciōnandī mūnerī habeam suffectum.

Interim cīvium animae, quōrum tibi salūs commendātur, gravissimē perīclitantur, dum aut tū parum fēlīciter cōnsulis, aut aliēnus ille mercennārius in ovēs īnsontēs lupum grassārī sustinet.

Cūrābimus aequam uterque partem.

Sed miseram illam, & īnfēlīcem rempūblicam, quae eiusmodī committātur hominibus. Quondam nōn nisī commūnī populī suffrāgiō, et quasi dīvīnō auguriō ad id mūneris ascīscēbantur, quī ex omnī plēbe vel vītae sānctimōniā, vel literārum mīrāculō, vel prōvectā aetāte & mōrum gravitāte praestantissimī erant. Nunc quoniam nūllō sēlectū, aut sapientiā dūcimur ad dēligendum, pudet dīcere, in quot probra ipsī nōs coniiciāmus.

Dēsine hās ineptiās. nōn enim cūrō quod sim parum idōneus, indoctīs ego doctus videor, & satis mihi est linguae ac sapientiae inter literārum rudēs, īnsipidōs, atque meī similēs, modo lautē vīvam, quod ego omnium prīmum putō.

Committitis paucī, iīque illīterātissimī vestrā importūnitāte, ut venerandum hōc sacerdōtiī decus pessimō odiō apud plērōsque hodiē labōret.

Obtundis mē hīsce verbīs, tametsī quid velīs, satis intelligō. Sed scīs quā grātiā hūc vēnerim?

Quī scīre possim, quum nihil dīxeris.

Symposia domī meae agentur, ut quoniam iīsdem studiīs ac animōrum coniūnctiōne hāctenus familiāriter convīximus, & mihi hinc discēdendum venit, memoriam meī longissimam convīviō dēmandāre vōbīs amīcīs voluī. Huic inverēcundum nugātōrem interesse cupiēbam, quī convīvās multā iūcunditāte exhilarāret, & simul operam daret mēnsae. Tibi itaque, sī nōn dētrectās, haec lampada trādō.

Vidē cui dēlegāveris id officiī. in mēnsā egomet mihi īnserviō.

In hōc certāmine strēnuum tē mīlitem cognōscō: prior edis, tēmētō largiter tē invītās, nē quid vīnī supersit, dīligenter cavēs, cūrās tē molliter, ut aliōrum fābulīs līberius subserviās.

Rīdēs tū mē quidem. At nihilō sēcius partēs meās agam.

Haud equidem rīdeō, sed pār parī referō. Tamen extrā iocum aderis symposiastēs in ipsō tempore.

Faciam imperāta, ac lubēns etiam tuō animō obsequundābō (sic).