Dialogi Pueriles — Dialogus Secundus

Ut vales Henrice?

Optime valeo. Quo in cardine res tuae aguntur?

Omnia laeta, omnia auspicata. Cum parentibus satis superque egi; in ludum trivialem me conferam, sub docto aliquo praeceptore militaturus. Tu si te mihi comitem addere vis, gratum erit, ut quod maxime.

En optato res cadit; diu mecum cogitavi in ludum aliquem proficisci velle, nec ego solus iter facere soleo. Tu ergo mihi comes, vel multo gratissimus, divina (ut dicitur) virgula oblatus es.

In quem autem ludum te tradere animus est?

In quemcunque tu volueris.

In Lipsensem; audio enim illum omni studiorum genere vel imprimis florere. Tum Gymnasiarcha illi ludo praefectus est, homo mire facundus, et in nullo non scientiarum genere Roscius. Adde quod urbis ipsius celebritas me illuc adigit.

Sed audio pestem illic vehementer grassatam esse.

Amici cuiusdam literis compertum habeo pestem desaevisse, Academiae quoque magistros illuc pedem retulisse.

Non fieri potest ut pestis omnino desaevierit, si scholastici ex omnigenis oppidis, in quibus hactenus pestis populata est, consederint, ex afflatu ipso peste corripiamur oportet. Praesertim his aestivis mensibus, quibus non raro tam numerosa scholasticorum turba confluit, ut eam vix capiat ludus.

Quid cornicaris inepte? facile est invenire sutelas, quibus tuam inertiam oppallias. Nos non soli illic erimus; cum aliis adolescentibus fortunae experiamur aleam, sive moriemur sive vivemus, Christo moriemur et Christo vivemus.

Tum (ut audio) non licet aestivis mensibus frigida lavare, nec cerasis decerpendis mutuam agricolis operam collocare, nec aliquot dies scholis abesse, plus quam Argos illic agere; audivi qui circumforaneam illam turbam observent. Nec desunt Corycei, qui clandestinos sermunculos (quos amicus cum amico nugatur) ad praeceptorem deferant.

Iam audio quam nihil scholasticum in te spiret. Scholasticum agere vis, et rusticorum negotiis te immergere cupis? Scholasticus ἀπὸ τῆς σχολῆς dictus est, hoc est ab ocio literario, nempe qui rusticarum rerum labyrinthis exemptus, se totum literis addicit.

Sed quis semper literis operam navare potest? omnium rerum sacietas est. Vide tu ne studium plus quam adamantinum in nervos abeat.

Tu unius oboli gratia literas (sat scio) devoveres.

Quae Pallas tibi haec in mentem misit?

Audio te cerasis carpendis addictiorem esse, quam ut literis bonis aliquam sementem facias.

Non semper patruos sapere oportet; ludendum aliquando: par, impar; equitandum in arundine longa.

Adolescentes sumus. Non est quod doctissimorum virorum collatione nostro otio blandiamur; si eo erepserimus quo illi veluti in Olympiade evaserunt, ea feriandi a literis libertate utamur licebit. Iam illud Titi Vespasiani in intimos pectoris recessus insculpas oportet, qui dum aliquando recordaretur se aliquo die nihil egregii praestitisse, "o me τρεῖς κατάρατον" ait, "ille dies hodie periit." Id quod Apelles pictor ille nobilissimus non instrenue imitatus est, qui nullum diem absque linea esse oportere dicebat.

Sed iam non ignoras quam solis aestus ingravescat, et quam capita Anticyris digna faciat.

Non est quod solis aestus te praegravet, si interdiu praelectionibus audiendis tempus impertias, diluculo vero e lecto surgens a capite ad calcem usque repetas, optima quaeque in memoriae thesaurum deponas, hoc agas oportet, si non vis ex paleis tuorum laborum inanes culmos excutere.

Iam in viam reduxisti, iam reddidisti animum; quoquo tu perfectus eris, ego te comitabor.