Dialogi Pueriles — Dialogus Primus

Salvus sis mi Christophore.

Et tu salve.

Quid rerum agitur hoc iam veris tempore?

Nihil equidem rerum, nisi quod plurimum gaudeo asperum hyemis tempus defluxisse, atque iam amenissimam veris temperiem appetere.

Ecquid refert quo tempore vivas, modo in literis vivas?

Tu Pol homo non es sobrius. Hyeme, quae mala exhauriamus, tuo ipsius, ut opinor, periculo expertus es. Nempe quod male vestitus, et saeviente iam bruma, civium domos quaeritandi victus gratia oberrare cogeris, et aliquando ita frigore manus obrigescunt, ut aegre ollam in manibus gestare queas.

Belle narras, acu rem tetigisti; sed ego hoc ipsum infortunium, Deo laus, nondum expertus sum, ut qui a parentibus semper tot commeatus capiam, quo hyemis saevitiam propulsare possim; quamvis non ita exhaustus sum, ut neque quid edam, neque quid bibam, restet.

Non est quod te hoc tempore maceres; in patriam concede, et commeatu in futurum aestivum tempus te instrue.

Memorem mones, et ut Homerus ait, σπεύδοντα ὀτρύνεις.

Ego ipse iam eo missionem a praeceptore petiturus, quo in patriam me conferam.

Et mihi animus esset patriam invisere, si sperarem me quippiam a patre corradere posse. Sed e pumice citius, sat scio, aquam extorseris quam unum a patre nummulum. Tam philargyrus est, tam semper veretur ne ad incitatem redigatur.

Et quae mala dementia est, patrem velle literis te addicas, et non mutua pecunia studia tua alere et fulcire? Pecunia opus est; alioqui nihil omnino in literis agas, necessum est. Unde non imerito Comicus quidam Plutum divitiarum Deum loquentem facit, διὰ μὲ πάντα γένονται, id est per me omnia fiunt.

Quid agis? ego, quantum in me situm est, reddo, proborum hominum opera suffultus. Nam hactenus, laus superis, nunquam pecunia defuit ad comparanda dictata scholastica.

Sed hac de re posthac, ne in lente unguentum, quod dicitur. Nunc quod nostri est instituti, effectum curabimus. Accedamus praeceptorem.

Sat scio non permittet nos patriam invisere; vix enim quadragesimae carceres ingressi sumus.

Tu Pol tuam ipsius umbram reformidas; mihi negocium curandum da.

Deus feliciter vertat.

Ad malos corvos! Quis ita fores pulsat? En Georgi, en Christophore, quid vestra cupido est? quid adventus vester prae se fert?

Est praeceptor intus?

Est.

Quid rerum molitur?

A prandio domum redit, ultro citroque commeans.

In tempore advenimus; paucis eum compellare velimus, nisi aliis vacaret.

Hic pedem figite, donec revertar, periculum faciam quid rerum agat.

Praeceptor humanissime, sunt pro foribus duo adolescentes, qui paucis cum tua humanitate agere volunt.

Qui sunt? huc accersantur.

Salve praeceptor humanissime.

Et vos salvete. Quid est quod me vultis?

Non ignoras, praeceptor humanissime, iam quadragesimae tempus instare, in quo non parum propter commeatus penuriam fame maceramur, pecunia ad vivum usque denudati, nec obulus restat quo restim emamus. Quare velim tuo favore patriam repedare nobis liceat, gratias interim agentes quod nos in scholasticorum album ascripseris, et optimis quibusque artibus nos erudieris; olim gratias relaturi, si quando per fortunam nobis licuerit. Et quod in praesentiarum nobis non datur, Deus Optimus Maximus cumulatius rependet.

Mirum est vos tam cito hic avolare velle; octo aut amplius septimanae supersunt priusquam praelectiones vestrae ad umbilicum deducantur, et vos iam hinc discessum adornatis. Si meo consilio obtemperare vultis (quod arbitror vos non infrugiferum experturos) ad unam aut alteram hebdomadam nobiscum duraretis velim. Nihil negocii vobis domi est.

Fames ipsa nos domum abigit.

Dii boni, si alii non fame pereunt, nec vos, ut opinor, fame peribitis. Tum si nihil aliud hic remorari posset, hoc saltem remoram vobis iniciat, quod his diebus peccatorum detestandorum rationem vobis tradam, quo in sensus novitate reformati, Christo fructus edatis in patientia. Transitum Pascha Hebraeis sonat, nempe quod ex hominibus iam ex peccatorum tyrannide, ad vitae libertatem aspirandum est.

Tam lubenter hoc discere velimus, quam nobis usui futurum scio; sed parentum affectus hic diutius agere non patiuntur.

Ut lubet; vos invitos servare non consilium est. Per me ergo domum proficisci potestis, modo date operam ne moribus subagrestibus apud parentes geratis, ne suspicentur vos illa morum lue in ludo nostro contraxisse.

Faciemus omnia sedulo, remis tum velis conantes, ne ludo tuo dedecori simus.

Ite ergo fausto auspicio.

Valeat tua humanitas faustiter, praeceptor humanissime.