Dialogi Pueriles — Dialogus Quartus

de tempore aestivali

Personae:
Bartholomeus, Petrus
Petrus
Quid ita eiulas, o Bartholomee?
Bartholomeus
Cur non eiularem vel sanguine (ut dicitur) flerem? Scriba domi est, qui subinde me virgis caedere egregius flagrio solet, nisi ad sacietatem usque cibos illi subministraverim.
Petrus
Ego non huius illud de sale emptum mancipium facere, si cibum ad usque clamando emendicatum illi ipsi suppeditare deberem.
Bartholomeus
Nihil gravarer, si aestivum tempus nobis incumberet; sed his hybernis mensibus, mirum est quanto negotio cibus emendicandus est. Non raro ad octavae horae signum ad civium aedes assidere cogor, ut carunculae portionem praerancidam extorqueam.
Petrus
Solent cives alioqui pueros subornare, qui quotidie certis cantilenis pro foribus cantillant, inde pecuniarum messem vel multo uberrimam demetentes.
Bartholomeus
Concentores quos vocant, quicquid est pecuniarum veluti bolum e faucibus praeripiunt. Ego κόκκυγος in morem eadem cantilena civium aures enecare soleo, unde raro triuncium lucrifacio.
Petrus
Cur et non tu Musicam artem addiscis?
Bartholomeus
Non ex omni ligno fit Mercurius; non omnes omnibus artibus appositi sumus.
Petrus
Non tam Apollinis oraculum quam hoc verbum verum est; sed tamen solent cives quosdam adolescentes vulgaribus cantilenis subornare.
Bartholomeus
Quid hoc est? Ex una septimana vix semissem reliquam facio.
Petrus
Sed tamen ad eum modum increscet cumulus Hesiodius.
Bartholomeus
Sed scriba nescio quas nugas agit; me secordiorem esse ait quam ut numulum domum afferam.
Petrus
Si tam suis (ut fertur) moribus homo est, cur non illum missum facis?
Bartholomeus
Tum si cibaria domum attulero, non igniculus suppetit quo recalefaciam.
Petrus
Quanto precio agere in scholis hyberno tempore datur?
Bartholomeus
Sex argenteis numis. Nam Cantori ipsi in ipsis divae Catharinae feriis argenteum nummum suppeditamus, et singulis tribus hebdomadis nummum antiquum damus, et nescio quae alia a nobis exiguntur. Tum annua vectigalia pro diversoriis dependere cogimur.
Petrus
Pro hominum fide, mihi nulla pecunia tam inique postulari videtur quam quae pro diversoriis exigitur. Male illi sit qui hunc censum primus instituit, nudo vestimenta detrahere voluit.
Bartholomeus
Emori citius videas quam ut vel obulum in ea pecunia remittant. Tam e flamma (sat scio) pecuniam peteret.
Petrus
Et vobis olim lignis vendendis pecunia impendenda erat, sed cives plerique nos hac pecunia levarunt; unde quotidie canticum quod "Salve" vocant in templo detonare cogimur.
Bartholomeus
Sed frigore nullo tangimini; calidum enim semper vaporarium est, in quo frigora discutere potestis; et crede mihi, in longe meliore vivis sorte quam ego.
Petrus
Verissimum est quod Horatius dixit: "Optat ephippia bos piger, optat arare caballus." Hoc est, nemo sua contentus sorte est; semper aliorum sortem magis admiramur.
Bartholomeus
Nescis profecto, nescis quantis negotiorum labyrinthis immergar. Hospes meus subinde procaenium peragere solet, et ad intempestam usque noctem somnum protraho, nec vesperi ullius libri inspiciundi copia datur. Cervisia semper afferenda est.
Petrus
Et mihi ad octavae horae signum vicatim ἄνω καὶ κάτω cursitandum est, ut vel iusculum mihi parem. Tu autem opiparis quotidie cibis ventriculum exatias.
Bartholomeus
Mallem ego tenuius victitare quam cibi gratia studiorum iacturam facere.
Petrus
Qualem ego fortunam nactus sim ignoro; ni si ego me olim ex illis fortunae tumultibus extricaturum sperarem, malis illis ceu tempestate afflictus conciderem.
Bartholomeus
Has nugas missas faciemus. Sed scis quid crastino die laboris in humeros nostros resideat?
Petrus
Quidnam? Nobis prima luce e lecto surgendum est, ad divae virginis sacrificium canendum. Tum cantilenae in Christi natali canendae non parum temporis exigunt, et nescio quae alia laborum ilias exhaurienda est.
Bartholomeus
Dabit his Deus quoque finem; quippiam iam pietati dandum est, ut, ut enim in sacris sementem feceris, ita et metes. Christi iam adventus a nobis obviis (ut fertur) manibus expectatur; omnibus nobis elaborandum est, quo sese in nostram mentem per gratiae suae charismata diffundat, et nobis gratiam ad mensuram det, quemadmodum olim a concionatore non indocto accepi.
Bartholomeus
Belle narras. Quare quicquid est frigoris, quicquid est taedii, libenter decoquemus.
Petrus
Ego quidem nullum reformidabo laborem.
Bartholomeus
Quare mutuo in acie certabimus.