Colloquiium Stephani

This text was generously provided by Eleanor Dickey, with permission from OUP.
Ὁμιλ. β΄
Colloq. II
Persōnae
Discipulus
Discipulus
Ἀνάγνωθι καλῶς.
Lege bene.
Discipulus
σήμερον
τί ἐποίησας;
hodiē
quid fēcistī?
Discipulus
a) Ἠγέρθην
πρωῒ
ἐξυπνισθείς,
καὶ ἐκάλεσα
παῖδα.
b) ἐκέλευσα ἀνοῖξαι
τὴν θυρίδα·
ἤνοιξεν ταχέως.
c) ἐγερθεὶς
ἐκάθισα
ἐπὶ τοῦ ἐνηλάτου
τῆς κλίνης.
Surrēxī
māne
expergefactus,
et vocāvī
puerum.
iussī aperīre
fenestram;
aperuit citō.
ēlevātus
assēdī
suprā sponda〈m〉
lectī.
Discipulus
a) ᾔτησα
ὑποδήματα
καὶ περικνημῖδας·
ἦν γὰρ ψῦχος.
b) ὑποδεθεὶς οὖν
ἔλαβον ὠμόλινον.
ἐπεδόθη
καθαρόν.
poposcī
calciāmenta
et ocreās;
erat enim frīgus.
calciātus ergō
accēpī linteum.
porrēctum est
mundum.
Discipulus
a) προσηνέχθη ὕδωρ
πρὸς τὴν ὄψιν
εἰς ὀρνόλην.
b) ᾧ ἐπιχυθεὶς
πρῶτον χεῖρας,
εἶτα κατὰ τὴν ὄψιν
〈ἐνιψάμην〉·
καὶ τὸ στόμα ἔκλεισα.
c) ὀδόντας ἔτριψα
καὶ οὖλα.
d) ἐξέπτυσα
τὰ ἄχρηστα
ὥς τινα ἐπήρχοντο,
καὶ ἐξεμυξάμην.
e) ταῦτα πάντα
ἐξεχύθησαν.
allāta est aqua
ad faciem
in urceolum.
cuius superfūsū
prīmum manūs,
deinde ad faciem
〈lāvī〉;
et ōs clausī.
dentēs fricuī
et gingīvās.
exspuī
inūtilia
sīcut superveniēbant,
et ēmūnxī mē.
haec omnia
effūsa sunt.
Discipulus
a) ἐξέμαξα τὰς χεῖρας,
ἔπειτα
καὶ τοὺς βραχίονας
καὶ τὴν ὄψιν,
ἵνα καθαρὸς προέλθω.
b) οὕτως γὰρ
πρέπει
παῖδα ἐλεύθερον
μαθεῖν.
tersī manūs,
deinde
et brāchia
et faciem,
ut mundus prōcēdam.
sīc enim
decet
puerum ingenuum
discere.
Discipulus
a) μετὰ ταῦτα
γραφεῖον
ἐπεζήτησα,
καὶ σωμάτιον;
b) καὶ ταῦτα παρέδωκα
ἐμῷ παιδί.
posthaec
graphium
requīsīvī,
et membrānam;
et haec trādidī
meō puerō.
Discipulus
a) ἑτοιμασθεὶς οὖν
εἰς πάντα,
προῆλθον
καλῇ κληδόνι,
ἀκολουθοῦντός μοι
παιδαγωγοῦ,
b) ὀρθῶς
διὰ τῆς στοᾶς
ἥτις ἦγεν
εἰς τὴν σχολήν.
c) εἴ τινές μοι γνωστοὶ
ὑπήντησαν,
ἠσπασάμην αὐτούς·
καὶ ἐκεῖνοι ἐμὲ
ἀντησπάσαντο.
parātus ergō
in omnia,
prōcessī
bonō auspiciō,
sequente mē
paedagōgō,
rēctē
per porticum
quae dūcēbat
ad scholam.
sīcubi mihi nōtī
occurrērunt,
salūtāvī eōs;
et illī mē
resalūtāvērunt.
Discipulus
a) ὡς δὴ ἦλθον
πρὸς τὴν κλίμακα,
ἀνέβην
διὰ τῶν βαθμῶν,
ἀτρέμα,
ὡς ἔδει.
b) καὶ ἐν τῷ προσχολίῳ
ἀπέθηκα βίρριον.
καὶ κατέψηξα
τρίχας.
ut ergō vēnī
ad scālam,
ascendī
per gradūs,
ōtiō,
ut oportēbat.
et in proscholiō
dēposuī birrum:
et dēmulsī
capillōs.
Discipulus
a) Καὶ οὕτως
ἠρμένῳ κέντρωνι
εἰσῆλθον,
καὶ πρῶτον
ἠσπασάμην
καθηγητάς,
συμμαθητάς.
b) καὶ γὰρ ἐκεῖθεν
προκόπτειν
μὴ ὑφέλκωσιν.
Et sīc
ēlevātō centrōne
introīvī,
et prīmum
salūtāvī
praeceptōrēs,
condiscipulōs.
etenim inde
prōficere
nōn subtrahant.
Discipulus
a) ἔγραψα οὖν
ἐμὸν ὄνομα·
b) καὶ οὕτως ἐστάθην,
ἕως οἱ προάγοντες
ἀπέδωκαν,
c) καὶ προσέσχον
ὑποκρίσεις
καθηγητοῦ
καὶ συμμαθητοῦ.
d) καὶ γὰρ ἐκεῖθεν
προκόπτομεν,
προσέχοντες ἄλλοις,
εἴ τι αὐτοῖς
δεικνύοιτο.
e) τόλμη ἔνθεν
γίνεται,
καὶ προκοπή.
scrīpsī ergō
meum nōmen;
et ita stetī,
dōnec antecēdentēs
reddidērunt,
et attendī
prōnūntiātiōnēs
praeceptōris,
et condiscipulī.
etenim inde
prōficimus,
attendentēs aliīs,
sīquid ipsī
monentur.
audācia hinc
fit,
et prōfectus.
Discipulus
a) ὡς δὴ
τῷ ἐμῷ τόπῳ
προσῆλθον,
ἐκάθισα,
b) προήνεγκα
χεῖρα δεξιάν,
ἀριστερὰν
ὑπέστειλα
πρὸς τὰ ἱμάτια.
ut ergō
meō locō
accessī,
sēdī,
prōtulī
manum dextram,
sinistram
perpressī
ad vestīmenta.
Discipulus
a) καὶ οὕτως ἠρξάμην
ἀποδοῦναι
b) καθὼς εἰλήφειν
ἀναλήμματα·
c) στίχους
πρὸς ἀριθμὸν
καὶ στιγμὸν
καὶ ὑποστιγμήν,
d) μετὰ προσπνεύσεως
ὅπου συνέφερε,
καὶ μετάφρασιν.
et sīc coepī
reddere
quōmodo accēperam
ēdiscenda:
versūs
ad numerum
et distinctum
et clausulam,
cum aspīrātiōne
ubi oportēbat,
et metaphrasin.
Discipulus
a) ἐν ὅσῳ ἀποδίδωμι
〈ἐδιορθώθην〉
ὑπὸ τοῦ καθηγητοῦ,
b) ἵνα καὶ φωνὴν
ἑτοιμασαίμην
ἐγγυτέραν.
dum reddō
〈ēmendātus sum〉
ā praeceptōre,
ut et vōcem
praeparārem
propiōrem.
Discipulus
a) προσῆλθον,
ὑποτεθείσης χειρὸς
δέλτον
ἀπέδωκα,
b) 〈καὶ ἀπέδωκα〉
μνήμῃ
ὑπογραφὴν
αὐτῶν ὅπου ἔπραξα.
accessī,
et positā manū
tabulam
reddidī,
〈et reddidī〉
memoriā
subscrīptiōnem
eōrum ubi ēgeram.
Discipulus
a) μετὰ ταῦτα
ἀπολυθεὶς
συνεκάθισα
ἐμῷ τόπῳ.
b) βιβλίον ἔλαβον,
ἔγραψα
καθημερινά.
post haec
dīmissus
cōnsēdī
meō locō.
librum accēpī,
scrīpsī
cottīdiāna.
Discipulus
a) ἐπερώτησα,
καὶ διορθωθεὶς
ἀνέγνωκα
ἀνάγνωσιν τὴν ἐμήν,
b) ἣν ἐμοὶ
ἐξέθετο
ἐπιμελῶς,
c) ἕως νοήσαιμι
καὶ πρόσωπα
καὶ διάνοιαν
ῥημάτων
τοῦ ποιητοῦ.
d) εἶτα
ἀπὸ τοῦ ὀφθαλμοῦ
ταχέως
ἄγνωτον
καὶ ὃ
σπανίως
ἀναγινώσκεται.
interrogāvī,
et ēmendātus
lēgī
lēctiōnem meam,
quam mihi
exposuit
dīligenter,
dōnec intelligerem
et persōnās
et sēnsum
verbōrum
au〈c〉tōris.
deinde
ab oculō
citātim
ignōtum
et quod
rārē
legitur.
Discipulus
a) ταῦτα ἐπράχθη
καθ’ ἕνα
καὶ πάντας,
b) καθ’ ἑνὸς ἑκάστου
δυνάμεις
καὶ προκοπήν,
καὶ καιρούς,
καὶ ἡλικίαν
συμμαθητῶν.
haec ācta sunt
per singulōs
et ūniversōs,
iūxtā ūnīus cuiusque
vīrēs
et prōfectum,
et tempora,
et aetātem
condiscipulōrum.
Discipulus
a) εἰσὶ γὰρ
καὶ φύσεις ποικίλαι
φιλοπονούντων,
b) καὶ δυσχερεῖς
θελήσεις
πρὸς κόπον
γραμμάτων,
c) ἐν οἷς
ὅτε πολὺ προκόπτεις,
d) πλέον λείπει
ἵνα ἐπ’ ἄκραν
ἔλθῃς
προκοπήν.
sunt enim
et nātūrae variae
studentium,
et difficilēs
voluntātēs
ad labōrem
literārum,
in quibus
cum multum prōficiās,
plūs superest
ut ad summum
veniās
prōfectum.
Discipulus
a) ἄλλοι οὖν
ὀνόματα,
ἄλλοι στίχους
ἀνηγόρευσαν,
b) καθὼς
εἰώθασιν
γράφειν.
c) ἠγέρθησαν
καὶ ἐστάθησαν
πρὸς τὸν πίνακα.
aliī ergō
nōmina,
aliī versūs
recitāvērunt,
quōmodo
solitī sunt
scrībere.
surrēxērunt
et stetērunt
ad titulum.
Discipulus
a) ἤδη ἐμπείρῳ
οἱ λοιποὶ
ὁμοῦ ἀπεκρίνοντο.
b) ὅσα
πρὸς τοὺς ἀρχομένους
κατελέχθη αὐτοῖς,
c) καὶ τὰ χρήζοντα
καὶ ἀριθμούς,
δακτύλους
καὶ ψήφους,
d) ταῦτα,
ἐν ὅσῳ ἀποδίδομαι,
οὗτοι ἔπραττον.
iam perītō
reliquī
pariter respondēbant.
quaecumque
ad incipientēs
praebita sunt eīs,
et necessāria
et numerōs,
digitōs
et calculōs,
haec,
dum reddō,
eī agēbant.
Discipulus
a) οἱ λοιποὶ δὲ
ἐξηγήσεσιν
καὶ ἐπερωτήσεσιν
ηὐκαίρουν,
b) κατὰ δύο τάξεις,
βραδύτεροι
καὶ ταχύτεροι.
reliquī autem
expositiōnibus
et interrogātiōnibus
vacābant,
per duās classēs,
tardiōrēs
et vēlōciōrēs.
Discipulus
a) Ὀνομάτων
πτώσεις πέντε·
ὀνομαστικός,
b) γεγεννημένος,
δοτικός,
αἰτιατικός,
κλητικός,
ἀφαιρετικός.
Nōminum
cāsus quīnque:
nōminātīvus,
genetīvus,
datīvus,
accūsātīvus,
vocātīvus,
ablātīvus.
Discipulus
a) ὀνόματι
δοθήτω
ἀριθμός·
b) ἑνικός,
ἑνί·
δυϊκός·
πληθυντικός.
nōminī
dētur
numerus:
ūnālis,
ūnō;
duālis;
plūrālis.
Discipulus
a) ποῖον ῥῆμα;
πόσα καὶ
πρόσωπά εἰσί;
b) λέγεις· δευτέρου.
λέγει· τρίτου.
c) τίς λέγῃ;
τίς, τίνος.
quod verbum?
quot et
persōnae sint?
dīcis: secundae.
dīcit: tertiae.
quis dīcat?
quis, cuius.
Discipulus
a) Υἱὸς εἴη
τούτων
οὓς ἀναγινώσκομεν
ἀρχαίους
παρὰ Ὁμήρῳ,
b) καὶ μεγίστους
βασιλεῖς
καὶ ἡγεμόνας
Ἑλλήνων,
c) καὶ φρονίμους,
νέους
καὶ γέροντας·
Fīlius sit
eōrum
quōs legimus
antīquōs
apud Homērum,
et maximōs
rēgēs
et ducēs
Graecōrum,
et prūdentēs,
iuvenēs
et senēs;
Discipulus
a) οἵτινες,
ὕβριν
ἑνὸς πολίτου ἰδίου
πάγκοινον
κρίναντες,
b) ὁμόψυχοι,
† ἐντετευγμενοι †
ἢ ἀπολέσθαι
ἢ κολάσαι
Ἀλέξανδρον,
quī,
iniūriam
ūnīus cīvis suī
omnium commūnem
iūdicantēs,
ūnō animō,
dēstinātī
aut perīre
aut pūnīre
Alexandrum,
Discipulus
a) (ὅστις ἀπὸ Τροίας
ναυσὶν πλεύσας
εἰς Ἑλλάδα,
καὶ ξενισθεὶς
ἐν βασιλείᾳ Μενελάου
εἰς Λακεδαίμονα,
b) ἐπιλαθόμενος
εὐεργετημάτων
καὶ ξενίας
καὶ πάσης
φιλανθρωπίας,
c) ὡς βάρβαρος
καὶ ἄφρων
(quī ā Trōiā
nāvibus nāvigāns
in Graeciam,
et hospitātus
in rēgnō Menelāī
in Lacedaemonem,
oblītus
benefactōrum
et hospitālitātis
et omnis
hūmānitātis,
tamquam barbarus
et imprūdēns
Discipulus
a) ἥρπασεν Ἑλένην
ἄλοχον Μενελάου,
καὶ διεκόμισεν
εἰς Τρωάδα
b) (χώραν
τῶν Τρώων,
ὧν ἐβασίλευεν
Πρίαμος
ὁ πατὴρ αὐτοῦ)
καὶ πόλιν Ἴλιον)
rapuit Helenam,
uxōrem Menelāī,
et trānsdūxit
in Trōiam
(regiōnem
Trōiānōrum,
quōrum rēgnābat
Priamus
pater eius)
et urbem Īlion)
Discipulus
a) ἐσπευσμένως
μετὰ στρατοῦ
καὶ ναυσὶν
ὁμοίως πολλαῖς
b) (αἵτινες κεχωρήκασιν
τὸν ὄχλον
ἐκ πολλῶν
ἠθροισμένον,
ἤτοι νήσων ἐνοίκους),
fēstīnanter
cum exercitū
et nāvibus
similiter cōpiōsīs
(quae cēpērunt
populum
ex multīs
adūnātum,
sīve īnsulārum incolās),
Discipulus
a) βασιλεῖ Ἀγαμέμνονι
ὑποτεταγμένοι,
μετὰ πολλῶν ἡγεμόνων,
b) ὧν
καὶ τὰς δυνάμεις
θαυμάζομεν
καὶ φρόνησιν
ἐπαινοῦμεν,
c) ἔπλευσαν
εἰς Τρωάδα,
rēgī Agamemnonī
subditī,
cum multīs ducibus,
quōrum
et virtūtēs
mīrāmur
et sapientiam
laudāmus,
nāvigāvērunt
ad Trōiam,
Discipulus
a) ὅπου δὴ πλεῖστα
καὶ ἄξια μνήμης
διετέλεσαν,
b) ἔτεσιν ἐννέα
μαχόμενοι
κατέναντι
τῶν Τρώων·
ibique multa
et digna memoriā
perēgērunt,
annīs novem
pugnantēs
adversus
Trōiānōs;
Discipulus
a) δεκάτῳ δὲ
πόλιν αὐτῶν
ἐπόρθησαν,
b) ἁπάντων
ἀνῃρημένων
ὑπερεχόντων,
decimō autem
urbem eōrum
expugnāvērunt,
ūniversīs
interfectīs
ēminentibus,
Discipulus
a) χωρὶς Αἰνείου
(ὅστις διαφυγὼν
εἰς Ἰταλίαν
b) ἀρχηγὸς ἐγένετο
τῆς ἐπιτάξεως
Ῥωμαίοις)·
praeter Aenēam
(quī fugātus
in Ītaliam
dux fuit
imperiī
Rōmānīs);
Discipulus
καὶ οὕτως
Ἕλληνες
ἀπέλαβον
Ἑλένην.
et sīc
Graecī
recēpērunt
Helenam.
Discipulus
a) ἐκ τούτων
πολλοὶ
καὶ ἐξέχοντες
δυνάμει
καὶ τῷ γένει,
b) ἐν πολέμῳ
ἔπεσαν,
καὶ ὕστερον
ἐν ὅσῳ ὑποστρέφουσιν
c) ἐν θαλάσσῃ
χειμῶσιν
ἀπώλοντο,
καὶ ἀνελπιστίᾳ ψυχῆς.
ex hīs
multī
et ēminentēs
virtūte
et genere,
in bellō
cecidērunt,
et posteā
dum revertuntur
in marī
tempestātibus
periērunt,
et dēspērātiōne animī.
Discipulus
a) Ἐν τούτοις οὖν
γυμναζόμεθα,
καὶ ἄλλοις ποικίλοις,
καὶ μελλόντων
ἐπῆλθεν ὥρα.
In hīs
dum exercēmur,
et aliīs variīs,
et pertinentibus,
advēnit hōra.
Discipulus
a) sūmptīs ergō
pugillāribus
b) scrīpsī
dē ōrātiōne
Dēmosthenis
c) dictante
praeceptōre,
quod sufficiēbat
et hōra permittēbat;
d) distīnxī
ut oportēbat.
Discipulus
〈 〉
a) ἀναγορεύοντας
πρῶτον,
b) καὶ αὐτὸς
ἀνηγόρευσα μόνος.
〈 〉
recitantēs
prīmum,
et ipse
recitāvī sōlus.