Dialogi Familiares - Pars Prima - Colloquium Vīcēsimum
DISCIPULUS AGIT MAGISTRŌ GRĀTIĀS FĪNITŌ ANNUŌ LITTERĀRUM CURSŪ
Persōnae:
Discipulus, Magister
Discipulus, Magister
Discipulus
Reverende Domine, tantum tibī iam debeō quantum mihi aliquandō persolverem difficile est.
Eerweerdigen Heer, ick ben u-lieden nu foo veel schuldigh, als ick opt sal qualijck konnen betaelen.
Magister
Quōrsum haec tam verēcunda salūtātiō? Quō tendis, cārissime?
Waer toe dese foo eerbaere groetenisse? Waer wilt ghp henen, alder-liefste?
Discipulus
Veniō āctūrus grātiās Reverentiae vestrae dē labōre et operā tōtō annō meā causā susceptīs.
Ick kome uwe Ferweerdigheyt bedancken voor den arbeyt ende moepte, die ghp door heel het jaer om mijnent'wille hebt aengenomen.
Magister
Aequum facis. Sīc levis redditur labor quī puerīs grātīs impenditur et tuī similibus.
Ghp doet ghelijck het recht is. Door wordt den aerbeydt licht, die men aen danckbaer kinderen besteet, ende aen uws ghelijcken.
Discipulus
Utinam usquequāque mōrem gessīssem tibī — quotiēs officiō dēfuerim, equidem mihi sum cōnscius.
Och oft ich in alles u eerweerdigheydt hadde ghehoonsaem gheweest! Ick wete wel hoe dickwils dat ick hebbe mijn verbintenissen te cort ghedaen.
Magister
Nōn habeō quod dē tē meritō conquerar, adolescēns.
Ick en hebbe van u niet te klaghen, jongelinck.
Discipulus
Dē hāc ipsā benīgnitāte tuā est quod agam grātiās.
Ich mot u eerweerdigheydt van dese goet-hertig heyt bedancken.
Magister
Immō iam rettulīstī cum agnōscis beneficium.
Jae ghp hebt dat nu gedaen, als ghp het weldaet bekent.
Discipulus
Nōn ego agnōscam? Tuōrum ergā mē meritōrum magnitūdinem nūlla diēs ex animō dēlēbit.
En sal ick 't niet bekennen? Uwe groote weldaden en sal ick noept vergeten.
Magister
Tē līberāliter īnstitūtum demonstrās adolescentulum, prae multīs quī ad fīnem annī insalūtātō praeceptōre abeunt et dē referendā magistrō grātiā minimum labōrant.
Ghp toont dat ghp wel op-ghebr ocht zijt, boven andere, die wegh gaeninhet einde van 't jaer sonder den meester ghegroet te hebben; ende niet bersonght en zijn om den meester te bedancken.
Discipulus
Referre grātiam Reverentiae vestrae per annōs nōndum mihi concēditur — olim cum aetās mātūra adolēverit, enītar ut nōn per speciem modō sed rē ipsā ab ingrātī animī vitiō longissimē absim.
Ick en kan u eerweerdigheydt niet bedancken metter daet om mijn jonghe jaeren: hier naermaels, als ick sat ouder gheworden zijn, sal ick mijn beste doen dat ick niet alleen naer den uytwendigen schijn, maer metter daet danckbaer magh zijn.
Magister
Meī in precibus memoriam ā tē exigō, cārissime, praetereā nihil.
Ick maeghe dat ghp mp in uwe ghebeden gedachtigh zijt, anders niet.
Discipulus
Nūllō mē diē tuī capit obliviō.
Ick en sal u eerweerdigheydt nopt vergeten.
Discipulus
Rogō Reverentiam vestram, quam possum supplex, ut condōnet mihi petulantiam, tarditātem, ineptiās quibus crebrō molestiam exhibuī.
Ick bidde u eerweerdigheydt seer, dat hy my vergheve mijn pijtyckheydt, traegheydt, onbehoozelyck heden, met de welcke ick dickwils u eerweerdigheydt moepelijckheydt hebbe aen-gedaen.
Magister
Dignus es ut tibī venia dētur — recipiō tē in grātiam.
Op zijt weerdigh, dat men 't u verghebe: ick ontfanghe u in gratie.
Discipulus
Sī annō proximē sequentī Reverentia vestra mihi rursam magister obtigerit, sānē complēbor gaudiō.
Ick sal voorwaer seer blyide wesen, ist dat u eerweerdigheydt het naeste jaer mijnen meester is.
Magister
Quid sitūrum sit crās, fuge quaerere — age potius quod nunc īnstat.
En soeckt niet te weten, wat morghen te gheschieden staet: doet liever het ghene aenstaende is.
Discipulus
Quid illud?
Wat dat?
Magister
Fruere vacātiōnis tempore quam diūturnum est — ingeniī aciem, tantisper cessandō, exacuēs.
Ghebru yckt den tijdt van de vacantie foo lanck sy dueren; ghp sult u verstant met een weinigh op te houden verscherpen.
Discipulus
Nōn dētinēbō Reverentiam vestram plūribus. Superest ut quam maximās iterum et saepius agam grātiās.
Ick en sal u eerweerdigheydt niet langher beleren doen. Daer resteert dat ick eerweerdigheydt noch eens ende dickwils bedancke.
Magister
Placet urbānitās tua. Nōnne cōgitās propediem vīsere patriam?
Uwe beleeftheydt is my aengenaem. En meyntu niet haest naer u vaderlant te gaen?
Discipulus
Crās, opīnor, sī currum nancīscī poterō, aut ad summum perendīe.
Morghen, meyne ick, ist dat ick eenen waeghen kan kryghen, ofts te ten hooghsten over-morghen.
Magister
Parentibus tuīs salūtem meīs verbīs dīcitō.
Groedt uwe ouders van mijnen t'weghen.
Discipulus
Id lubēns fecerō. Numquid aliud mandat Reverentia vestra?
Dat sal ick gheerne doen. Ghebiedt u eerweerdigheydt jets anders?
Magister
Nihil hīs amplius — proficīscere bonīs avibus.
Diet anders: reyst gheluckighlyck.
Discipulus
Habeō grātiam.
Ick bedancke u eerweerdigheydt.
Adagiōrum Decās Quārta
Quot capita, tot sententiae. — Domenigh hooft, foo meenigh sin.
Contrā stimulum calcitrāre. — Met t'hooft teghen den muer loopen.
Hinnulus leōnem. — T'Schaep wilt den wolf bijten.
De asinī umbrā, dē lanā caprīnā rīxārī. — Tweten om een hare, om niet.
Hinc illae lacrimae. — Wier af komt al dit kryten?
Pecūniae obediunt omnia. — T'Is al het geldt onderdanigh. T'Gelt dat stom is, maeckt recht dat crom is.
Procul ā Iove, procul ā fulmine. — Die met Heeren gheen kriecken en eet, en vreest de steenen niet.
Nūllam hodiē lineam dūxī. — Heden en hebbe ich niet gedaen dat deught. Geenen heb ich verloren maendagh ghehouden.
Archytae crepitāculum. — Een tonge als een lazarus-kleppe.
Numquam ex malō patre bonus fīlius. — Opt een quaet ex, quam nopt goet kiecken.