Dialogi Familiares - Pars Prima - Colloquium Prīmum
LĒGĒS DISCIPULĪ
Persōnae:
Paedagōgus, Discipulus
Paedagōgus, Discipulus
Paedagōgus
In lūdum litterārium, fīlī, tē hodiē prīmum dēdūcō. Auscultā mē paucīs admonentem. Iam id aetātis es ut capere possīs quid amplectendum sit tibī, quid contrā fugiendum.
Soon, van daghe leyde ick u eerst naer de Schole; hoort my aen in't kort u vermaenende. Ghp zijt nu foo out, dat ghy wel kont begrijpen, wat dat ghy moet doen, ende ter contrarie wat lasten.
Discipulus
Usque tibī mōrem gessī, observande praeceptor — ēloquere, audiō.
Altijdt hebbe ick u ghehoorzaem gheweest, eerwaerde meester: spreeckt, ick luystere toe.
Paedagōgus
Linguae Latīnae studiōsus ad decem praecepta Deī hās decem sequentēs lēgēs adiiciat oportet.
Die de Latijnsche tael leert, moet bij de thien Gheboden Godts voeghen dese thien naervolghende wetten.
Discipulus
Dictō audiēns erō — singulās ēdissere.
Ick sal naer u segghendoen: leght-se upt elck in't besonder.
Paedagōgus
Discipulus magistrum amātō et colitō, nōn secus ac ministrum mūnerum Deī et parentem animōrum.
In scholam, tanquam in templum, venerābundus introītō.
Quicquid ibī acceptūrus es, persuāsum habitō cultum esse animī, et hīc viam mōnstrārī quā Deō placeās et ad illum perveniās, in quō est extrēma beātitūdō.
Puer, audītō praeceptōrem attentus, in eumque intuētor, nisi cum inspiciendus erit liber aut scribendum.
Discitō rēctē scrībere et celeriter.
Audītam praelēctiōnem accūrātē ā tē ipse repōscitō — lēctiō namque nōn prōdest continuō ut audīta est, nisi identidem recolendō altius memoriae imprimātur.
Latīnē semper loquitor, etiam inter lūsum — quod sī quis loquī ērubēscat, huic linguae est fācundia dēspēranda.
Quotiēs porrō ex sacrīs litterīs aliquid audiēs, Deum ipsum audīre tē arbitrātor.
Cōnsuēscitō rēctam intentiōnem studiīs tuīs praefigere — immō nihil propter hūmānam mercedem agere, sed propter dīvīnam illam et sempiternam.
Duo verba altē animō īnsculpitō: alterum est Ad maiōrem Deī glōriam; alterum: Nūlla diēs sine līneā.
In scholam, tanquam in templum, venerābundus introītō.
Quicquid ibī acceptūrus es, persuāsum habitō cultum esse animī, et hīc viam mōnstrārī quā Deō placeās et ad illum perveniās, in quō est extrēma beātitūdō.
Puer, audītō praeceptōrem attentus, in eumque intuētor, nisi cum inspiciendus erit liber aut scribendum.
Discitō rēctē scrībere et celeriter.
Audītam praelēctiōnem accūrātē ā tē ipse repōscitō — lēctiō namque nōn prōdest continuō ut audīta est, nisi identidem recolendō altius memoriae imprimātur.
Latīnē semper loquitor, etiam inter lūsum — quod sī quis loquī ērubēscat, huic linguae est fācundia dēspēranda.
Quotiēs porrō ex sacrīs litterīs aliquid audiēs, Deum ipsum audīre tē arbitrātor.
Cōnsuēscitō rēctam intentiōnem studiīs tuīs praefigere — immō nihil propter hūmānam mercedem agere, sed propter dīvīnam illam et sempiternam.
Duo verba altē animō īnsculpitō: alterum est Ad maiōrem Deī glōriam; alterum: Nūlla diēs sine līneā.
Dat den discipel beminne den Meester, niet anders als een uyt-deyder van de gaven Godts, ende vader der zielen.
Komt inde scole met eerbiedinghe, als in de Kercke.
Al dat ghy daer sult hooren, laet u voorstaen te wesen een oeffeninghe des gheests, ende dat men daer den wegh thoont, hoe dat ghp Godt kant believen, ende komen tot dien, in den welcken is de uytterste saligheijdt.
Kint, hoort aen den meester aandachtigh, ende siet op hem — t'en zij als ghp moet den boeck in-sien, ofte schrijven.
Leert wel schrijven, ende rasch.
Oversiet neerstighlijck bij u selven de lesse die ghp gehoort hebt: want de lesse en baet niet, met dat se gehoort is, t'en zij dat se met ondertusschen te herhaeien dieper in de memorie gheprint wordt.
Spreeckt altijdt Latijn, oock int spel; want wie sich schaemt te spreken, desen en magh niet verhopen de wel-spreeckentheydt der tael.
Voorts, foo dickwils ghp iet hoort uyt de heijlighe schriften, peynt dat ghp Godt selve hoort.
Marckt u ghewoon een suyvere meyninghe te marcken in alle u studien: jae niet te doen om menschelijcken loon, maer om dien goddelijcken ende eeuwigh-duerenden.
Print twee spreeck-woorden diep in u ghemort: t'een is: Toe meerder glorie Godts; t'ander: Gheenen dagh voorbij, sonder daer wat daer bij.
Komt inde scole met eerbiedinghe, als in de Kercke.
Al dat ghy daer sult hooren, laet u voorstaen te wesen een oeffeninghe des gheests, ende dat men daer den wegh thoont, hoe dat ghp Godt kant believen, ende komen tot dien, in den welcken is de uytterste saligheijdt.
Kint, hoort aen den meester aandachtigh, ende siet op hem — t'en zij als ghp moet den boeck in-sien, ofte schrijven.
Leert wel schrijven, ende rasch.
Oversiet neerstighlijck bij u selven de lesse die ghp gehoort hebt: want de lesse en baet niet, met dat se gehoort is, t'en zij dat se met ondertusschen te herhaeien dieper in de memorie gheprint wordt.
Spreeckt altijdt Latijn, oock int spel; want wie sich schaemt te spreken, desen en magh niet verhopen de wel-spreeckentheydt der tael.
Voorts, foo dickwils ghp iet hoort uyt de heijlighe schriften, peynt dat ghp Godt selve hoort.
Marckt u ghewoon een suyvere meyninghe te marcken in alle u studien: jae niet te doen om menschelijcken loon, maer om dien goddelijcken ende eeuwigh-duerenden.
Print twee spreeck-woorden diep in u ghemort: t'een is: Toe meerder glorie Godts; t'ander: Gheenen dagh voorbij, sonder daer wat daer bij.
Discipulus
Praecepta haec decem fīdēliter mandābō memoriae.
Dese thien gheboden sal ick wel van buyten leeren.
Paedagōgus
Immō vērō mandā execūtiōnī — ita in litterārum studiō virtūtumque prōficiēs.
Jae, leght-se in't werck, foo sult ghy voortsganck doen in de deughdt en de geleertheydt.