Dialogī Familiārēs - Pars Secunda - Dialogus Quīntus Decimus
Fōrmulae disputantium Graecē.
Persōnae:
Basīlius, Ambrōsius.
Basīlius, Ambrōsius.
Basīlius
Πόθεν ἀρκτέον;
Unde incipiendum?
Ambrōsius
Ἀπὸ τοῦ σημείου τοῦ ἁγίου σταυροῦ.
Ā signō sānctae crucis.
Basīlius
Μόρφωσον.
Formā.
Ambrōsius
Ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ πατρός, καὶ τοῦ υἱοῦ, καὶ τοῦ πνεύματος ἁγίου. Ἀμήν.
In nōmine Patris et Fīliī et Spīritūs Sānctī. Amen.
Basīlius
Οὐκ ὀρθῶς ἐμόρφωσας.
Nōn rēctē formāvit.
Ambrōsius
Μόρφου σὺ ὀρθοτέρως.
Formā tū rēctius.
Basīlius
Τίνι τιμίῳ ἀγωνιζόμεθα;
Quō praemiō certābimus?
Ambrōsius
Ὑπὲρ τοῦ τόπου, εἰκόνος, τιμῆς.
Prō locō, imāgine, honōre.
Basīlius
Εὖ μάλα. Κλόκεν σε — ἐξαρχώμεθα· κλεῖσε βιβλίον.
Valdē bene — ad libitum tuum, incipiāmus; claude librum.
Ambrōsius
Ἐπίθες ἐρώτησιν — πύθου.
Prōpōne quaestiōnem — interrogā.
Basīlius
Πόσης κλίσεώς ἐστι, φιλία;
Quotae dēclīnātiōnis est, φιλία?
Ambrōsius
Ἔστι ὄνομα δευτεροκλίτον.
Est nōmen secundae dēclīnātiōnis.
Basīlius
Πρόφερε ὄνομα πρωτόκλιτον, τριτόκλιτον, τεταρτόκλιτον, πεμπτόκλιτον.
Prōfer nōmen prīmae dēclīnātiōnis, tertiae, quartae, quīntae.
Ambrōsius
Δός μοι ὄνομα μονογενές, τριγενές. Ἀγνοεῖς; θέλεις διδάσκεσθαι;
Dā mihi nōmen ūnīus generis, trium generum. Nescīs? Cupis docērī?
Basīlius
Προσδόκα — ἐμποδίζεις τῷ κραυγάσαι.
Exspectā — impedīs clāmandō.
Ambrōsius
Ἥμαρτες.
Errāstī.
Basīlius
Ἐπανόρθου — κλῖνε φιλία· πῶς ἔχει ἐν τῇ δοτικῇ;
Corrige — dēclīnā φιλία· quōmodo habet in datīvō?
Ambrōsius
Τῇ φιλίᾳ.
Τῇ φιλίᾳ.
Basīlius
Πρόταξε τὸ ἄρθρον.
Praepōne articulum.
Ambrōsius
Τῇ φιλίᾳ.
Τῇ φιλίᾳ.
Basīlius
Πῶς γράφεται; τί διαμέλλεις; ἀπορεῖς;
Quōmodo scrībitur? Quid morāris? Dubitās?
Ambrōsius
Λέξω — ἀλλὰ παρενοχλεῖς λέγοντι· γράφεται φιλίᾳ διὰ ι ὑπογράφοντος ἰῶτα.
Dīcam — sed interpellās loquentem. Scrībitur φιλίᾳ per ι subscriptum iōta.
Basīlius
Οἱ πλησίοι ὑπέμνησαν ἐκεῖνον.
Vīcīnī indicāvērunt illī.
Ambrōsius
Μηδαμῶς.
Nēquāquam.
Basīlius
Πάνυ μέν.
Certē quidem.
Ambrōsius
Ἥκιστα.
Minimē.
Basīlius
Πάνταπασιν — ἤκουσαν πάντες.
Omnīnō — audīvērunt omnēs.
Ambrōsius
Σίγα· ἥμαρτες· ἐπανόρθωσα· σημειωθήτω.
Tace — errāstī — corrēxī — notētur.
Basīlius
Ἑρμήνευέ μοι ταῦτα πάντα· βλέπει ὁ θεός· ταχέως ἀπόκρινα.
Interpretāre mihi haec omnia: πάντα βλέπει ὁ θεός — citō responde.
Ambrōsius
Ἀγνοῶ — ἐπανόρθει.
Nesciō — corrige.
Basīlius
Omnia videt Deus.
Omnia videt Deus.
Ambrōsius
Ἐξετάζεις παρὰ τὸ δέον — ἡσύχαζε· ἐπίκρινε καὶ σύ· συζύγει Τυγχάνω ἐν χρόνῳ παρακειμένῳ τῆς ἐγκλίσεως ὁριστικῆς.
Exāminās ultrā quam oportet — quiēsce; responde et tū; coniugā Τυγχάνω in tempore perfectō indicātīvī modī.
Basīlius
Στερεῖ.
Caret.
Ambrōsius
Διὰ τί;
Quāre?
Basīlius
Διότι τὰ ἐν ανι ἀναλήγοντα οὐ κινεῖται ἔξω παρατατικοῦ χρόνου, ἀλλαχόθεν λαμβάνει. Πῶς διακρίνεται τὸ αἰνεῖ, καὶ οὐκ αἰνεῖ;
Quoniam in ανι dēsinentia nōn coniugantur extra imperfectum — tempora aliunde accipiunt. Quōmodo differunt τὸ αἰνεῖ et οὐκ αἰνεῖ?
Ambrōsius
Διακρίνω — διακριτέον.
Distinguō — distinguendum est.
Basīlius
Διέκρινας;
Distinxistī?
Ambrōsius
Τέλος ἐστί· τίς ἐνίκησε;
Fīnis est — quis vīcit?
Basīlius
Ἐγὼ τρισὶν ἀριθμοῖς.
Ego tribus numerīs.
Ambrōsius
Τίνα τρόπον; ἀδύνατόν ἐστιν.
Quō modō? Nōn est possibile.
Basīlius
Σιώπα — ἐνίκησαν Ῥωμαῖοι· Βυζαντίνοι ἐλάττονες· Ἀμβρόσιος ἥττηται.
Tace — vīcērunt Rōmānī; Byzantīnī inferiōrēs sunt; Ambrōsius victus est.
Adagiōrum Decās Septima
Male parta, male dīlābuntur. — Soo ghewonnen, foo verloren.
Ūna hirundō nōn efficit ver. — Een bonte kraep en maeckt den winter niet.
Facile cum valēmus rēcta cōnsilia aegrōtīs dāmus. — T'Is licht te gheven goeden raet, daer ick lijde, en ghp voor 't bedde staet.
Fertilior seges est aliēnō semper in agrō. — Al wat ons ghebuerman heeft, dunckt ons beter dan dat Godt ons gheeft.
Croesō dītior. — Op en weet zijn goedt gheen eynde.
Irōne pauperior. — Soo arm als Job.
Mihi istic nec seritur nec metitur. — Hier aen en soecke ich noch te winnen, noch te verliefen.
Nōsce tē ipsum. — Kent u selven.
Multī tē ōderint, sī tē ipsum amās. — Het is selden jmandts vriendt, die sp selven te seer bemint.
Nōn licet bis in bellō peccāre. — Inden oorlogh en mist men maer eens.