Dialogī Familiārēs - Pars Secunda - Dialogus Prīmus
Coëmptiō armōrum scholasticōrum.
Persōnae:
Bartholomaeus, Godefridus, Franciscus.
Bartholomaeus, Godefridus, Franciscus.
Bartholomaeus
Hodiē illī initia sunt studiōrum in gymāsiō Societātis Jesu.
Van daghe, soon, beginnen de studien in de scholen der Societeydt Jesu.
Godefridus
Gaudeō, pater, illūxisse diem mihi totiēs exoptātum. Vērum, pater, placētne coëmere mihi arma litterārum studiōsīs necessāria?
Ick ben blijde, vader, dat den dagh gekomen is, dat ick foo langh ghewenscht hebbe. Maer belieft u, vader, my school-dinghen te koopen, die de studenten van noode zijn?
Bartholomaeus
Ubi nancīscēmur īnstrūmenta ex sententiā?
Waer sullen wp ghereedtschap vinden naer ons sen sien?
Godefridus
Ex adversō templī Societātis Jesu aperta est nōn ita prīdem officīna. Bibliopola iuvenis est affābilis, et mercēs vendit sat commodō pretiō.
Teghenover de kercke der Societeydt Jesu is onlanghs geopent eenen winckel. Den boeck-vercooper is een jonghman bequaem om mede te handelen, ende vercoopt zijn dinghen goeden koop.
Bartholomaeus
Dūc mē ad illum.
Leydt my tot hem.
Godefridus
Hīc est in proximō.
Het is hier bp.
Bartholomaeus
Salvē, Francisce.
Weest ghegroet, Francoys.
Franciscus
Salvus sīs tū quoque, mī Domine — quidquamne ex ūsū tuō est mē penēs?
Ghy van ghelijcken, mijn Heer: ister yet bp my van uwen dienst?
Bartholomaeus
Apparātum scholasticum dēsīderō huic parvulō.
Ick soude gheerne school-dinghen hebben voor desen cleynen.
Franciscus
Habeō omnīs generis.
Ick hebbe van alles.
Bartholomaeus
Quibusnam opus est tibī rēbus? Age, ēloquere.
Wat hebt ghp van noode? Sa, spreeckt.
Godefridus
Ante omnia magister pietātis īnstrūmenta requirit in discipulīs.
Door al begheert den meester, dat de discipelen hebben ghereedtschap der Godtvruchtigheydt.
Bartholomaeus
Intellegō. Quantī istud rosārium aestimās, Francisce?
Ick verstaen't. Hoe veel looft ghy dat roosenhoecken, Francoys?
Franciscus
Septem assibus.
Seven stuyvers.
Bartholomaeus
Itane āis? Dimidium eius pretiī sufficit.
Doo? De helft van den prijs is ghenoegh.
Franciscus
Ūnus fūniculus plūs valet dīmidiō — textilis est ē sēricō; globulī deō ossē tornātī, īnstar eboris, sunt candidī. Habē tibī sēmisse minus.
Det koordekenallene kost meer als de helft; het is gheblochten van zijde; de teeckenen ghedraeyt van been zijn foo wit als voor. Neemt het eenen halven stuyver min.
Bartholomaeus
Accipiō.
Ick neme 't.
Godefridus
Deest mihi praetereā libellus precum.
My ghebrecht noch een ghebe-boecksken.
Franciscus
En tibī perēlegantem et ūtilem.
Siet daer is een schoon en profijtigh.
Bartholomaeus
Quī īnscrībitur?
Hoe wort het ghenoemt?
Franciscus
Precēs familiārēs.
Ghemeynsamme ghebeden.
Bartholomaeus
Habē, fīlī, et hōc ūtere librō familiāriter. Sed quō pretiō tulērō?
Neemt, Soon, en dat het u ghemeynsamm zij. Maer hoe veel moet ick het koopen?
Franciscus
Auferēs duodecim assibus.
Ghp sult het hebben voor twelf stuyvers.
Bartholomaeus
Iocōne, an sēriō?
Dyt jock, oft in ernste?
Franciscus
Sīc stat sententia — teruncius hinc dēducī nōn potest. Quid? Nōn est rudī arte in membrānā cōnsūtus — tēctus est coriō Hispānō, inaurātus per foliōrum sectūrās.
Dit 's mijn gevoelen; hier en magh niet een oort af-getrocken worden. Wel hoe? Hy en is niet slecht in't parchement ghebonden: hy is bedeckt met spaensch leder, vergult op de srede.
Bartholomaeus
Numerābō assēs duodecim, hāc lēge, ut insuper librō adiciās ex aere astrīctōriōs uncōs.
Ick sal twelf stuyvers tellen, op die conditie dat ghy daer noch twee copere lotjens aenslaet.
Franciscus
Cūrābitur — sed adhūc adiciēs assēs duōs.
Ick sal 't doen; maer ghp sult noch twee stuyvers gheven.
Bartholomaeus
Immō nē obolum quidem. Caeterum habēs chartam vēnālem?
Jae, niet een sefken. Daondts, hebdy papier te vercoopen?
Franciscus
Habeō.
Jae ick.
Bartholomaeus
Profer. Haec est charta tenuis et subhūmida — ātrāmentum perflūet. Cēdō dēnsam, nec tamen asperam et scabram.
Brenght het voor den dagh. Dit is dun papier, ende half vochtig: den inck sal door slaen; gheeft dicker, niet hert nochtans ende oneffen.
Franciscus
Haeccine placet?
Staert dit uaen?
Bartholomaeus
Quod huius est chartae pretium?
Hoe veel cost dat papier?
Franciscus
Vendō in singulōs scapōs quīnque assibus.
Ick vercoope elcken boeck vijf stuyvers.
Bartholomaeus
Plūs minus, ut exīstimō.
Meer oft minder, dencke ick.
Franciscus
Ita, ut dīxī.
Soo, ghelijck ick hebbe ghesept.
Bartholomaeus
Nōn tibi opus est cōdice ex chartā pūrā cōnsūtō?
En hebt ghp gheenen schrijf-boeck van doen?
Godefridus
Maximē, pater, ad excipienda cotīdiāna scrīptiōnis argūmenta.
Ja, vader, om mijne daghelycksche themata daer in te schryven.
Bartholomaeus
Videam volūmen aliquod huius generis mediocriter dēnsum.
Laet my sien eenen boeck van dese soort tusschen twee diche.
Franciscus
Hoc in annum integrum sufficiet, aut plūs eō, ut coniiciō. Placētne?
Dien is ghenoech voor een gheheel jaer, ofte meer, foo ick gisse. Staert hy u aen?
Bartholomaeus
Sīc satis — apponē ad chartam.
T'magh passeren: doet hem by t'papier.
Godefridus
Pater, capsam nōn habeō ad inclūdendam chartam, dictāta, adversāria.
Vader, ick en hebbe gheen portefolie om mijn papier, dictaten, ende cladde-boeck in te doen.
Franciscus
Ecce tibī capsulam commodissimam tēctam coriō vitulīnō rubrō — ut nitet! Praetereā circum ōrās limbus obit argenteus.
Diet, daer is een casse seer ghemackelijck bedeckt met root calfs leder: hoe schoon ist! Daer enboven rontom de canten loopt een silbere boordeken.
Bartholomaeus
Pennae tuae suntne vēnālēs?
Zijn die pennen te coop?
Franciscus
Etiam, sī sē emptor obtulerit.
Jae sp, compter eenen cooper.
Bartholomaeus
Ostende. Vah! quam sunt mollēs!
Toonts: Hey! hoe saecht zijn se.
Franciscus
Sunt aliae aliīs firmiōrēs — faciō tibī optiōnem.
Een zijn herder als d'andere. Ick gheve u te kiesen.
Bartholomaeus
Quot vīs dare sēsquiasse?
Hoe veel wilt ghp der gheven voor eenen stuyver en half?
Franciscus
Dabō duodecim, modō prōmiscuē dē manū meā accipiās.
Ick sal der twelf gheven, wilt ghp se d'een door d'ander uyt mijn handt nemen.
Bartholomaeus
Nugās agis — cēdō tōtum fasciculum, ut dēligam arbitrātū meō.
Ghp lacht daer mede: gheeft my 't gheheel paksken, om naer mijn goedt duncken uyt te kiesen.
Franciscus
Dēlige, per mē licet — sed solvēs plūris.
Kiest, ick ben tevreeden; maer ghp sult se meer betaelen.
Bartholomaeus
Mox vidēbitur. Age nunc, profer ātrāmentī vascula et thecās calamāriās.
Daer van sullen wp terstont sien. Wel aen, toont nu inck-potten ende penne-kokers.
Franciscus
Habeō ātrāmentī vascula cornea, tornō abrē facta.
Ick hebbe hoorne inck-potten fraep ghedraeyt.
Bartholomaeus
Nōlō thecam quae nōn nisi ūnicam pennam capiat.
Ick en begheere gheenen koker daer maer een penne in en gaet.
Franciscus
Sciō quid quaerās — vīs thecam oblongam, tōtam terete et rotundam.
Ick weet wat dat ghp soecht: ghp wilt eenen koker lanck-worpigh, gheel effen, en ront.
Bartholomaeus
Ipsam volō.
Jae, sulcken wille ick.
Franciscus
Ecce ātrāmentī capacem et calamōrum complūrium.
Diet, daer is eenen daer inck en veel pennen in gaen.
Bartholomaeus
Accumulēmus in acervum eundem — ad extrēmum ūnā licēbor in omnia. Implē hanc lagunculam fictīlem ātrāmentō.
Laet ons het al by den selven hoop doen: op't lesten sal ick voor al te samen ghelt bieden. Vult dit aerden ficksken met inck.
Franciscus
Id praestāt — necesse nōn habēbit puer in diēs ad prōpolam recurrere.
Dat is best: t'kint en sal foo dickwils naer den vercooper niet moeten loopen.
Bartholomaeus
Adēs dum, Godefride — numquid dēsit praetereā?
Komt hier, Godefriede: gebzeckter noch yet?
Godefridus
Etiam, pater — velim regulam mihi ligneam comparēs. Curvōs plērumque versūs dūcō — ā magistrō quotidie obiurgor. Deinceps plumbō dūcam līneās secundum regulam; hīs īnscrībam.
Jae 'k, vader: ick wilde wel dat ghy my een houte reghelet kocht; ick schrijve ghemeenelijck crom, ick worde alle daghen van den meester bekeven: ick sal voortaen met potloot reghels naer 't reghelet trecken: daer op sal ich schrijven.
Bartholomaeus
Hoc est opus arcūlāriī — tace; aliunde tibī prōspexerō.
Dit is schijn-werckers werck: swijght, ick sal der anders in voorsien.
Franciscus
Numquid placet hīs amplius?
Belieft u noch yet?
Bartholomaeus
Nihil. Nunc indīcā mercēs hās ūnō omnēs, quam sis datūrus minimō.
Diet met allen: seght nu den kleynsten prijs, waer voor ghp al dit goet sult gheven.
Franciscus
Vīs verbō dīcam ūnō? Duōbus flōrēnīs ā mē auferēs, neque obolō minōris.
Wilt ghp dat ick 't met een woort segge? Door twee ghuldens sult ghp het wech-draesghen, niet een neghenmancken min.
Bartholomaeus
Numerābō sēsquiflōrēnum.
Ick sal der onderhalf gulden voor tellen.
Franciscus
Tantillō tibī nōn addicem.
Door soo luttel en laet ick het u niet.
Bartholomaeus
Discrīmen pretiī dīvidātur ex aequō — tibī dēcēdet medium, mihi accēdet.
Dat 't verschil van den prijs ghelijckelijck ghedeelt wordt: ghp sult de helft af, ende ick de helft op gaen.
Franciscus
Quod bene vertat — habēās per mē licet, sed eā spē ut mē crebrō revīsās.
Deel ghelucks! hebt het, ick ben tevreeden; maer op die hope, dat ghp my dickwils komt besoeecken.
Godefridus
Pater, nōn mihi dedit bibliopolā auctārium.
Vader, den boeck-vercooper en heeft my gheen toe-mate ghegeben.
Bartholomaeus
Dā puerō quidpiam corōllāriī vice.
Gheeft dat kint yet op den koop toe.
Franciscus
Accipe schedām chartae bibulae — addō et gossypium.
Neemt een bladt cladt-papier: en daer, ick worper noch cattoen by.
Godefridus
Nimium es mūnificus.
Ghp zijt al te liberael.
Bartholomaeus
Age, recēnsē pecūniam et missōs nōs fac.
Wel aen, oversiet het gelt, en laet ons gaan.
Franciscus
Nihil dēsīderātur aut superest — vīs tibī scrībam apocham?
Daer en is niet te kort, noch te veel: wilt ghe dat ick u schrijve een quitantie?
Bartholomaeus
Nihil est opus — habeō verbīs tuīs fidem. Precor tibī fēlicem vesperum.
Ten is gheenen noot, ick gheloob' u op u woort. Goeden avont.
Franciscus
Idem tibī vicissim precor.
Ick wensche u van ghelijcken.