Dialogī Familiārēs - Appendix
Orthographiae Ratio
Ex Aldō Manutiō et optimīs quibusque auctōribus.
Vōcēs cum particulā ET aut VEL arbitrāriae sunt: at cum particulā CUM VEL SINE et similibus, certī iūris sunt.
Adiciō: et adduciō, du.
Aedeepol: et Edepol, utrumque.
Edituus: et editimus.
Abundāre: abundē sine h.
Ac: ante cōnsonantēs tantum: et, etiam ante vōcālēs et cōnsonantēs.
Accēdō: nōn adcēdō.
Accēnsus: nōn adcēnsus.
Arcessō: et arcēssō.
Acclīnis: et adclīnis sine u.
Accommodō: accumulō, duplici c.
Achaeus: et Acheus.
Admodum: ūnicā dictiōne.
Adria: et Hadria mare.
Adriānus: et Hadriānus.
Adquīrere: mālim acquīrere.
Adsum: et assum rēctē scrībēs.
Adferō: et afferō.
Adscīscō: et ascīscō, ā scīscō dēductum.
Adsimulō: et assimulō sine u.
Aduatici: populī Galliae, sine h.
Ēgeria: et Egeria.
Aegeum: et Ăegeum mare.
Aeneus: plērīque Aheneus.
Ahenobardus: et Aenobardus.
Aerumna: cum e et erumna sine diphthongō.
Aethērius: et Aetherius.
Afficiō: nōn adficiō.
Affīnis: mālim quam adfīnis.
Āfrica: nōn Aphrica.
Āfuī: et abfuī.
Āfore: et abfore.
Ahāla: nōn Hāla.
Ahenobarbus.
Aulus: Gellius — Agellius vult Lipsius.
Aggredior: mālim quam adgredior.
Alamannī: et Alēmannī.
Alagabulus: et Heliogabalus.
Alcyonēs: et Halcyonēs.
Alexandrea: et Alexandria.
Alica: sine h, frūmentī genus.
Aliōquī: et aliōquīn.
Alitus: quandoque altus Cicerō.
Allectus: et adlectus.
Allium: et alium, nōn alleum nec haleum.
Allobrogēs: et Allobrogēs.
Allucinor: et hallucinor.
Amfrāctus: et anfrāctus.
Amābō: mālim ūnicō m.
Amānus: cum ae.
Amphibolia: vel amphilōgia: nōn Amphibolōgia.
Ancora: sine h, ἡ ἄγκυρα.
Ancīle: cum i — Scaliger y scrībit.
Annālis: cum a, Horātius sine e scrībit.
Andabata: nōn andanabata — sīc Graecē; anabata Alciātus, Lambīnus et aliī.
Antenna: melius quam antemna.
Antequam: disiunge.
Antlāre: melius quam anclāre.
Anulus: et annulus.
Apollo: ūnicō p et ll.
Absinthium: cum p sine y.
Apūlia: et Apulus.
Aquilicēs: aquilicis et aquilegēs legō.
Ārea: nōn aria.
Arēna: quīdam harēna.
Arrius: familia Rōm., rr duplicī.
Ārius: haeresiarchēs, r ūnicō, ut Dārius.
Artus: prō membro, sine c.
Artus: participium, cum c, aliī.
Aruspex: et haruspex.
Assiduus: nōn adsiduus.
Atavus: mālim quam attavus.
Attulī: et adtulī — elige.
Advatici: et Atvatici — legō Goropium.
Auctor: et auctōritās.
Auctumnus: et autumnus.
Aurichalcum: et ōrichalcum.
Bartholomaeus: sine p; quīdam Berptolomaeus.
Belua: aliī bellua volunt ā bellō.
Benevolus: mālim benevolus.
Bibliothēca: Bybliothēca.
Bissextus: vel bisextus, utrumque.
Blāsus: et Blēsus.
Bosporus: sine h, Graecī.
Brachia: veteres bracchia.
Britannia: et Britānia, ūnicō n.
Brundisium: et Brundusium.
Buccīna: duplicī cc; aliī Bucīna.
Butyrum: per y, Gr.
Caduceum: sine a.
Caecilius: caesariēs, caelō, cālō.
Cāmentum: caeruleus per ae.
Caelebs.
Caelum: cum ae, et a; sīc canum.
Caerimōnia: e et i in secundā syllabā.
Caespes: cum ae et sine diphthongō.
Castūs: cum e, arma pūgilum.
Calēs: et calx prō māceriā.
Calx: pars īma pedis.
Calta: prō flōre, sine h.
Carthāginiēnsis: et Carthaginiēnsis.
Cārus: et cāritās — pone vel omitte h.
Catēna: sine h; et cathēna cum h.
Causa: aliī causa.
Cēdrus: et cēra sine ae.
Cēstus: prō Veneris cingulō, sine ae.
Cella: mālim sine ae.
Celō: prō occulō, sine ae.
Cēriālia: nōn Cereālia.
Cētera: sine ae et cum eā.
Ceu: per c, īdem quod velut.
Chimaera: sine y et cum e.
Christophorus: cum st et ph, nōn f.
Circumsapiō: circumveniō, circumferō cum m.
Cius: nōn tius: adventicius, fictīcius, ēdīticius — ā supīnīs.
Cnaeus: cum c et a.
Coemētērium: nōn cemitērium — sīc Graecē.
Coepī: prō incēpī, per ae.
Cautus: cum e.
Colliga: collūdō, colligō — nōn comligo, etc.
Columella: et columnella — elige.
Comissātiō: et comēssātiō.
Cominus: ūnicō m.
Comprehendō: sine ae.
Concilium: per c, ipsa congregātiō.
Cōnsilium: per f, mentis sententia.
Conciō: per c.
Concīscō: sine s in 2. syllabā.
Condemnō: sine p.
Conditiō: per t et condiciō per c.
Coniūnx: et coniux — elige.
Conītor: et conīveō, mālim n simplicī.
Collectāneus: et cōnlectāneus.
Connūbium: et conūbium.
Trānslāticius: imposīticius, īnsiticius, dēditicius, repticius, patricius, tribūnīcius, aedīlicius, lātericius, novicius, compitālīcius — ā nōminibus.
Convicium: per t vel per c.
Corōna: sine h.
Cotīdiē: Lipsius; aliī quotīdiē.
Cotūrnus: sine h.
Culcita: nōn culcitra.
Cum: nōn quum; cur, nōn quur.
Cunctārī: nōn contārī.
Cycnus: per c, nōn cygnus — κύκνος.
Dīlēctus: et dēlēctus mīlitum
Fēstō.
Dēlicia: per e.
Dēlȳrāre: cum y sine ae.
Dēminuō: et diminuō rēctē.
Dēripiō: ex altō rapiō.
Diripiō: discerpō seu lacerō.
Dēmittō: dēorsum mittō.
Dīmittō: dēserō, relinquō significat.
Dīversōrium: et dēversōrium.
Difficillimus: duplicī ll.
Dioecesis: per ae, Gr.
Dērīvāre: et dīrīvāre: illud placet magis.
Discidium: mālim quam dissidium.
Discrībō: et dēscrībō.
Dissuāviāre: et dissuāviāre.
Dissyllabum: et disyllabum.
Dolābella: nōn Dolobella.
Domitiānus: Domitiānus cum t.
Dūmtaxat: cum m, nōn n.
Extorris: melius quam exterris.
Exsilium: et exulium cum f semper.
Ecloga: nōn Egloga neque Aeglōga.
Elogium: quīdam eulogium et eclogium et ellogium.
Emptum: mālim sine p.
Ephēbus: sine ae — Graecē enim ἔφηβος.
Ētruscus: sine h.
Exhodus: cum h; nunc exodus.
Exsatiō: exsatūrō, exscrībō etc. per xf [xs].
Exscidium: et excidium, ā scindō et caedō.
Exstā: cum st, ab exstandō.
Facillimus: duplicī ll.
Faex: cum ae, sīc dēfaecātus.
Fānum: ā fandō, nōn phānum.
Fēcundus: faecundus et fēcundus — elige.
Fēmina: et fēlīx sine ae; olim foelix.
Fētiālis: cum t et fēciālis cum c.
Flāmeus: color.
Flamma: duplicī mm.
Floccī: factiō, duplicī cc, nōn x.
Foedāre: . foedus — sīc foedifragus, cum ae.
Frētus: frēnum, frētum sine diphthongō.
Fulgurātor: et fulgurātor, utrumque.
Gēnetrīx: et genitrix, utrumque.
Glaba: et gleba; quīdam gleba.
Gluttīre: duplicī tt, ut gannīre.
Gnāvus: gnārus, gnātus, mālim cum g.
Gothī: populī, cum h.
Gracchus: aliī Gracchus, cum cc.
Haedus: cum ae et sine h.
Haerēs: cum e — sīc ab eō hērēditās vel hērēdiās, sine ae — elige.
Hamilcar: Hannibal, halicula cum h.
Hariōlus: hariōlor, haruspex cum h.
Hasdrubal: hasta, Hecatē cum h.
Have: cum h.
Helluo: duplicī ll.
Hēraclēa: vel Hēracleia et Hēraclia.
Hiems: et hībernus per i, nōn y.
Hibērus: mālim quam Ibērus.
Hinnulus: et hinnulus.
Holus: et olus.
Hordeum: sīc horreum.
Helcus: Graecīs, nōn ulcus.
Humillimus.
Hydria: y in prīmā.
Idea: cum ae significat mātrem deūm; idea sine ae, mentis conceptum.
Idūs: vel Eidūs.
Illīc: et istinc sine h scrībendum.
Illicō: duplicī ll.
Immō: et imō, ut placet.
Imperiōsus: mālim imperiōsus.
Incēpī: ā coepī, cum ae.
Incestus: sine ae.
Inchoō: nōn incohō aut incoō.
Inclytus: et inclūtus quondam.
Increbēscō: nōn increbrescō.
Indūtiae: cum t.
Īnficētor: et inficiōr, per t vel c.
Infacētus.
In: prīmīs cum n, mālim quam m.
Internūndinium: nōn internūndinum.
Irritāre: duplicī rr — nam ab ira, irritāre.
Iūcundus: Cic. et iocundus ā iocō.
Iuppiter: duplicī pp.
Iūriscōnsultus: et iūrecōnsultus.
Iūrisdīctiō: nōn iūrisdītiō.
Iūstitia: per t, nōn iūsticia cum c.
Lāvīnius: cum a.
Lēna: quīdam cum ae; aliī sine.
Lagēna: et lăgēna.
Lapicīdīna: nōn lapidicīna, ā caedō.
Laterna: melius quam lanterna.
Leaena: cum ae — Graecē λέαινα.
Lēgitimus: ūnicō t.
Lemannus: lacus.
Leodium: — plērīque; Lipsius Leodicum.
Lētum: et lēthum prō morte.
Levis: leve sine ae.
Ligurriō: duplicī rr.
Lītus: et littus.
Littera: tt duplicī
Iul: . Scaliger ūnicō t.
Lūteus: color et lūtheus.
Lympha: cum y et ph.
Maereō: prō trīstor, cum ae; quīdam cum a.
Massinissa: nōn Māsinissa aut Massanissa.
Maximilianus: et Maximilianus.
Mercēnnārius: et mercēnārius.
Mihi: nōn michī: neque nichil.
Mistus: et mixtus.
Moenia: et maenia cum ae.
Montūōsus: plērīque: Vergilius montōsus ait.
Monimentum: mālim monūmentum.
Mūcius: per c, nōn t.
Multa: nōn mulcta.
Mulō: prō verberō et multa scrībitur.
Murtia: et Murcia, dīcitūr Venus.
Mūseum: sine e diphthongō.
Narrāre: et narrāre
Varro.
Nēdum: sepārant ut nōndum, nōn probē.
Nefas: per f.
Negōtium: per t, quasi nec ōtium.
Nēnia: plērīque sine ae.
Nēquīquam: melius, cum d.
Nihil: dum separā.
Nōn: dum disiūnctim.
Nōn: numquam, separātim.
Nūpsit: et scrīpsit per p; aliīs nubsit etc.
Nummus: duplicī mm.
Numisma: et nomisma.
Numquam: tamquam per m, nōn n, et similia: quamquam, quotiēscumque, namque, utrorumque.
Oboediō: sine diphth. et obōediō cum a.
Obliterō: ūnicō t et lītūrā, nōn littūrā.
Obscēnus: sine ae et oe.
Ocior: et ocius cum i, nōn y.
Oppidum: et oppidum, utrumque.
Oportet: ūnicō p.
Opperior: opportūnē, duplicī pp.
Opsōnium: cum ps, nōn obsonium.
Ostia: urbs, et ostium sine h.
Otium: per t, nōn c.
Paene: prō ferē, per ae in prīmā syllabā.
Paenitēt: paenula, paenūria cum ae.
Palaestra: cum ae.
Palātum: ūnicō l.
Parcimōnia: et parsimōnia.
Parricīda: et paricīda: patricīda rārō.
Parnassus: quīdam Parnassus.
Patricius: per c, nōn t.
Paullus: et paullulum, duplicī ll et ūnicō.
Pedissequus: duplicī q.
Penitus: sine ae diphthongō.
Perennis: nōn peremnis.
Perniciēs: cum c.
Percūnctārī: et percontārī
Fēstus.
Peremptus: per p, etiam sine eō.
Phālanga: melius quam palanga.
Phoebus: per ae — sīc Graecē.
Pīraeus: portus, cum ae.
Plaustrum: melius quam plastrum.
Poena: cum oe.
Polliceor: pollucēō et pullus, ll duplicī.
Pōmārium: cum ae.
Pōmērium: sine.
Pōplicola: Pūblicola.
Porsenna: aliis, Porsena poētīs.
Posteāquam: aliī posteā quam sēiungunt.
Postūmius: cum h et sine h: postūmus.
Praefērrē: ūnica dictiō.
Prae: et praedium cum ae.
Praelium: et praelium.
Praestringere: melius quam perstringere.
Pretium: cum c, sine ae.
Praeneste: sine diphth.
Prēnsus: et prehēnsus sine ae.
Prō: exclamātiō, sine h.
Prōcōnsul: ūnica dictiō, vel prōconsule.
Quomodo: quōque modo, separā sīc.
Quōdam: modō, disiunge.
Quotiēdiē: nōn cotiēdiē.
Quodam: modō, ut placet.
Quamquam: et tamquam cum m.
Quātenus: adverbium.
Quātīnus: coniūnctiō causālis.
Quattuor: et quattuor.
Queis: prō quibus bene scrībitur.
Quidquid: per d, nōn quicquid.
Quidquam: nōn quicquam.
Quōmodo: quōque modō, separā sīc.
Quōdam: modō, disiunge.
Quotiēdiē: nōn cotiēdiē.
Quotiēscumque: etc.
Raeda: vehiculī genus, sine h.
Regium: urbs Italiae, sine h.
Rhēgium: urbs Siciliae, cum h.
Religiō: reliquiae, ūnicō l: poētae geminō.
Reperit: in praessentī, ūnicō p.
Repperit: in praeteritō, duplicī pp.
Reprehendō: sine ae.
Retulit: in solūtā ōrātiōne, ūnicō t.
Rettulit: in carmine, duplicī tt.
Rhēnus: cum h, plērīque scrībunt.
Rhētor: Rhētōrica, cum h in prīmā.
Robīgō: et rūbīgō, utrumque.
Rōma: sine h, quia ā Rōmulō dicta.
Saepiō: et saeptus cum ae.
Sallentīnī: duplicī ll.
Sallustius: duplicī ll.
Saltem: nōn saltim.
Sapphō: et Sapphō.
Sartor: mālim quam sarctor.
Satagere: olim satisagere.
Scaevola: et scaevula.
Scaena: sine e, mālim quam scaena.
Scalpo: et sculpō.
Scheda: charta, olim schida.
Schola: cum h.
Secūtus: cum c.
Septentriō: cum m.
Sepulchrum: et sepulcrum — elige.
Sextīlis: mēnsis, nōn sestīlis.
Sīdus: per i, nōn y.
Sigilātim: nōn singilātim: aliis singulātim.
Sylva: et silva, utrumque.
Simillimus: ll duplicī.
Sincērus: per s, nōn y.
Sīquidem: ūnicā dictiōne.
Sollemne: aut sollenne, ll duplicī.
Sollers: et sollicitāre, ll duplicī.
Somnus: per o, nōn sompnus.
Spēlaeum: sine ae et cum diphthongō.
Spīritālis: melius quam spīrituālis.
Squalus: squalōr, l simplicī.
Squāma: nōn squamma.
Sterculīnium: nōn sterquilīnium.
Strēna: ūnicō n.
Strēnuus: et strēnnuus, simplicī n et duplicī.
Stūppa: Graecīs stupa.
Suāvium: et sāvium.
Subtēmen: et subtegimen.
Subsecīvus: nōn succīsīvus vel subcisīvus.
Sugambrī: legit Lipsius; aliī Sicambrī.
Sulfur: mālim quam sulfur.
Sūmpsī: sūmptum, cum p et sine eā.
Surripiō: geminō rr, nōn subripiō.
Synodus: cum y.
Syllaba: cum y.
Taeda: et tāda.
Tentō: nōn temptō.
Tercentum: nōn trecentum.
Tesca: et tesqua, loca augūrum.
Teutonī: populī, et Teutones.
Thālia: cum i.
Thesaurus: per th.
Thetis: idōs, māter Achillis.
Tēthys: yos, Nymphārum māter.
Tiberis: fluvius, cum i.
Tinguō: nōn tingō — inde extinguō.
Tīrō: nōn tyro.
Tōtus: sine n.
Totiēns: nōn totiēns.
Trīcēsimus: mālim quam trīgēsimus.
Triumphus: Cicerō; aliī triumpus.
Tropaeum: et tropheum.
Thus: et tūs.
Tusciae: sine h.
Tyrannicus: cum y.
Valētūdō: melius quam valitūdō.
Ūber: sine h.
Ūdus: nōn hūdus.
Vecors: vecordia sine ae.
Vēsānus: sine diphthongō.
Vēneō: prō vendor, sine ae.
Vertex: ā vertendō, etc.
Vortex: ā vorandō: scrībe ut vīs.
Vertumnus: cum mn.
Vīcēsimus: ūsūātius quam vīgēsimus.
Vindicō: melius quam vendico.
Vergilius: aliis Vergīlius.
Vitium: cum t.
Ulyssēs: nōn Ulixēs.
Unguentārius: nōn ungentārius.
Dē Interpungendī Ratiōne
Prīmum illud sciendum est, minimam esse distinctions a versūm sēmicirculum, quī hōc modō dēsignātur (,) — quam aliī Virgulam, aliī Comma, nōnnūllī Sēmipūnctum appellānt. Ea vērō nōn integram sententiam nec sententiae partēs terminat, sed ōmina vel verba distinguit quae modō aliquid differant — ut, cum dīcimus vir probus et ērudītus, aut gravitāte, studiō, contentiōne, et in similibus. Servit etiam verbīs nōn eādem significantibus, hōc modō: Hortārī, orāre, monēre. Sed quaedam virtūtēs ūsū nimiō dēlābuntur in vitium. Sīc animadvertī, sī omnibus verbīs varia significantibus haec appōnātur nota, nōn modō nōn explicārī sententiam, sed etiam impedīrī — ut sī velīs, quot verba sint, totidem distinguendī notās appōnere, quia nōn eadem verbōrum omnium significātiō videātur, quod interdum accidit.
Eadem nota, sī cum ūnicō pūnctō coniungātur ut fīat haec (;), aliter ūsūrpātur: modō enim distinguit contrāria nōmina, hōc modō: Pūblica, prīvāta, sacra, prōfāna; tua, aliēna — quō in exemplō satis cōnstat neque ūnicum sufficere sēmicirculum, et eā notā quae in geminō pūnctō dēscrībitur sīc (:) nimium sententiam retardārī. Interdum etiam locum habet in iīs locīs, ubi nōn contrāria nōmina sunt, sed sententia ita variātur verbīs, ut sī sēmicirculum appōnās parum sit; sī gemina pūncta, nimium. Utī exemplō cōgitābam; sed efflūxisse exemplum satis apertum sēnsī in proximā superiōre sententiā. Et ēius generis occurrunt plūrima in antīquōrum librīs. Quamquam, cūr parcam operae? cum praesertim inter omnēs notās hanc, dē quā nunc agimus, esse omnium difficillimam intellegam. Exempla igitur haec erunt: Ratiō docet, sī adversa fortūna, nimium dolendum nōn esse; sī secunda, moderātē laetandum. Nam, sī post illud nōn esse addās sēmicirculum, quasi praecipitī cursū sententia ferētur, quae tamen, cum bipartīta sit, post priōrem partem omnīnō dēbet paulisper cōnsistere: sī vērō bīnae pūncta in eō locō mālis adiungere, tantam sēparātiōnem sententia nōn feret, cuius posterior pars ā priōre pendet — quandoquidem verbum docet utrumque sententiae partem aequē regit.
Simile hōc est: Tū quid dīvitiās valeant libenter spectat, quid virtūs nōn item. Ūtāmur etiam longiōre ambitū, ut ostendāmus quid inter bīna pūncta et pūnctum sēmicirculō impositum intersit. Ad Torquātum ita scrībit Cicerō: Etsī ea perturbātiō est omnium rērum, ut suae quemque fortūnae maximē paeniteat, nēmōque sit quīn ubīvīs, quam ibī ubi est, esse mālit: tamen mihi dubium nōn est quīn hōc tempore bonō virō Rōmae esse miserrimum sit.
Sequitur geminatio pūnctī (:), cuius ea vīs est ut quasi medium locum obtineat inter pūnctum sēmicirculō iūnctum et ūnicum pūnctum. Nam bīna pūncta sī cum pūnctō et sēmicirculō compārentur, plūs ad sententiam disiungendum valent; sī cum ūnicō pūnctō, minus. Omnīnō autem ūsūrpantur, cum sententia vel duās vel plūrēs habet partēs quae suīs singulae verbīs reguntur, per sē cōnsistunt absolūtaeque sunt: ut, quemadmodum ex integrīs membrīs fit integrum corpus, ita ex integrīs partibus sententia cōnsistat ūniversa. Exemplum hōc est ex eādem Cicerōnis epistulā: Etsī quōcumque in locō quisque est, idem est eī sēnsus et eadem acerbitās ex interitū rērum et pūblicārum et suārum: tamen oculī augent dolōrem, quī ea quae cēterī audiunt intuērī cōguntur, nec āvertere ā miseriīs cōgitātiōnem sinunt. Interdum autem ita longē prōgreditur sententia ut nōn ūnō tantum locō, sed iterum et saepius geminō pūnctō distinguenda videātur — praesertim cum integrās habet partēs in quibus nōn modō sēmicirculus, sed nec pūnctum cum sēmicirculō sufficiat.
Restat ūnicum pūnctum quō sententia conclūditur ac terminatur (.) — nec difficilem cognitiōnem habet. Quis enim nōn videt quō verbō sententia fīniātur? Quamquam, ubi concīsa sententia est et concīsa item altera subsequitur, geminō pūnctō ego quidem ūtor libentius quam ūnicō — ut in hōc exemplō: Hospitium mihi parā: crās enim adeō, et in hōc: Dē meīs rēbus nihil tibī mandō: tū quid agendum sit iūdicābis.
Illud etiam ā proposita narrātiōne nōn aliēnum vidētur: post ūnicum pūnctum sī sequātur sententia superiōrī nōn dissimilis, prīmum verbum litterā minusculā incipere; sī vērō dissimilis, maiusculā. Quod sī nōn sōlum dissimilis sententia sed omnīnō dissimile sequātur argūmentum, tunc ea quae sequuntur nōn sōlum ūnicō pūnctō et litterā maiusculā, sed etiam aliquō intervallō disiungenda sunt, ut appāreat dīversae māteriā prīncipium esse.
Interrogandī nota quem sibi locum postulet, verbum ipsum significat. In dolōre autem et in admīrātiōne, sī quis ūnicō pūnctō vel pūnctō cum līneā sūrsum rēctā (nōn obliquā, sīve eā quae est interrogandī nota) ūtētur, meō iūdiciō rēctē faciet — ut in hōc exemplō: Quanta calamitās imminet reī pūblicae! et in hōc: Quantās ūtilitātēs hūmānō generī philosophia peperit! Interdum licet manifesta interrogātiō sit, interrogandī tamen notā nōn ūtimur: ut cum sententia usque eō prōdūcitur ut illa interrogandī vīs quae prīmīs verbīs agnōscēbātur longiōre paulātim spatiō diminūta, evānēscat. Probētur exemplō: An tū putās esse bonōs virōs, quī amīcitiās ūtilitāte suā colunt, nihil ad hūmānitātem, nihil ad honestum referunt, nec libenter ea cūrant, quae ego nisi cūrārem praeter cētera, prōrsus mē tuā benevolentiā, in quā magnam fēlīcitātis meae partem soleō pōnere, indignum putārem.
Dē Parenthesī pauca dīcam. Ūnum hōc tacēre nōn possum — ineptē facere quī haec Parenthesī inclūdunt: Ut putō, ut rēs iūdicat, ut ā maiōribus accēpimus, quod equidem facile intellexerim, et similia — quae sī sēmicirculō, satis erit. Parenthesī inclūdī oportet ea quae nec sententiae partēs sunt nec ab ūllō aut antecedente aut subsequente verbō reguntur, nec sī absint detrīmentī quidquam patitur sententia.
Dē Rēctā Syllabārum Dīvīsiōne
Rēgula I. Sī cōnsonāns aliqua geminētur, prior vocālī praecedentī, posterior sequentī adhaerēbit: ut Ab-bas, Pal-las, an-nus, ag-ger.
Rēgula II. Sī cōnsonāns inter duās vocālēs media, adhaeret sequentī: ut di-xī, ma-ximus. Excipe composita, ut ex-eō, ex-ōrō, ad-ōrō, etc.
Rēgula III. Cōnsonantēs quae possunt connectī in prīncipiō dictiōnis Graecae vel Latīnae, connectuntur etiam in mediō, ut subiectā tabella ostendit:
bd — bdellium
ct — Crēsiphōn
gn — gnārus
mn — Mnēmosynon
pt — Ptolemaeus
ps — psallō
sc — scamnum
sm — smaragdus
sp — sperō
st — Stephanus
Excipiuntur composita ab hāc rēgulā, in quibus ūnaquaeque pars ab alterā sēparanda et disiungenda est, ut ob-ruō, ab-luō, abs-trahō, praeter-eō, nē-sciō.