Colloquia Familiaria - Colloquium Quadrāgēsimum Quīntum

(1)

Πτωχολογία

Persōnae:
Īridēs(2), Misopōnus
Īridēs
Quam ego hūc novam avem videō advolāre? Agnōscō faciēm, sed vestis nōn convenit. Aut ego prōrsus hallūcinor, aut hīc est Misopōnus.(3) Audendum est: compellābō hominem, quamlibet pannōsus. Salvē, Misopōne.
Misopōnus
Īridem videō.
Īridēs
Salvē, Misopōne.
Misopōnus
Tacē, inquam.
Īridēs
Quid? an salvēre nōn vīs?
Misopōnus
Nōn, istō quidem nōmine.
Īridēs
Quid accidit? an nōn es īdem, quī fuerās? An cum veste mūtātur et nōmen?
Misopōnus
Nōn; sed vetus receptum est.
Īridēs
Quis tum erās?
Misopōnus
Apitius.
Īridēs
Nē tē pudeat veteris sodālis, sī quid meliōris obtigit fortūnae: nōn diū est, quod erās ōrdinis nostrī.
Misopōnus
Concēde hūc sōdēs, et audiēs rem omnem. Nōn pudet ōrdinis vestrī, sed pudet prīmī ōrdinis.
Īridēs
Quem ōrdinem narrās? Franciscānōrum?
Misopōnus
Nēquāquam, ō bone, sed dēcoctōrum.
Īridēs
Nae tū istīus ōrdinis sodālēs habēs quam plūrimōs.
Misopōnus
Eram rē lautā; prōdēgī strēnuē; ubi rēs dēfēcit, nūllus agnōscēbat Apitium. Profūgī pudōre, vertī mē ad vestrum collēgium: hoc maluī, quam fodere.
Īridēs
Sapuistī. Sed unde subitō novus nitor corporis? Nam dē veste mūtātā nōn perinde mīror.
Misopōnus
Quam ob rem?
Īridēs
Quia Dea Laverna(4) multōs subitō dītat.
Misopōnus
An suspicāris, mē fūrtō parāsse rem?
Īridēs
Hoc fortassis ignāvius. Rapīnā igitur.
Misopōnus
Nōn, per vestram Peniam(5), neque fūrtō, neque rapīnā. Sed dē nitōre corporis prius expediam, quod tibi vidētur mīrābilius.
Īridēs
Nam apud nōs erās tōtus ulcerōsus.
Misopōnus
Nīmīrum sum ūsus amīcissimō medicō.
Īridēs
Quōnam?
Misopōnus
Nōn aliō quam mē ipsō, nisi sī quem arbitrāris mihi mē ipsō amīciōrem.
Īridēs
Atquī nesciēbam, tē callēre rem medicam antehāc.
Misopōnus
Tōtum illum ōrnātum ipse pīgmentīs affīxeram, thūre, sulphure, rēsīnā, vīscō, linteīs, cruōre. Ubi vīsum est, quod affīxeram, dētrāxī.
Īridēs
Ō impostōrem! nihil tē vidēbātur miserābilius. Poterās in tragoediā sustinēre persōnam Iob.
Misopōnus
Sīc tum ferēbat egestās; quamquam fortūna nōnnumquam et cutem mūtāre solet.
Īridēs
Dīc igitur dē fortūnā. Repertus est thēsaurus aliquis?
Misopōnus
Nōn; sed repertus est quaestus vestrō paulō commodior.
Īridēs
Quī potuistī facere quaestum, quum nōn suppeteret sors?
Misopōnus
Artem quaevīs terra alit.
Īridēs
Intellegō. Dīcis artem incīdendī loculōs.
Misopōnus
Bona verba. Dīcō artem alcūmisticam.
Īridēs
Vix quīndecim diēs sunt, quod nōs relīquistī, et artem assecūtus es, quam aliī vix multīs annīs perdiscunt?
Misopōnus
Nactus sum viam compendiāriam.
Īridēs
Quam, obsecro?
Misopōnus
Ars vestra cōnflāverat mihi quattuor ferme aureōs; bonā quādam fortūnā incidī in veterem congerrōnem, quī nihilō fēlīcius rem administrārat quam ego. Compōtābāmus: coepit, ut fit, narrāre suās fortūnās: pacīscor hāc lēge, ut ille biberet immūnis, mihi commūnicāret artem. Commūnicāvit bonā fidē: ea nunc vectīgal est mihi.
Īridēs
Nōn licet discere?
Misopōnus
Tibi vel grātīs impartiam ob prīstinum sodālitium. Scīs nusquam nōn invenīrī plūrimōs hūius artis avidissimōs.
Īridēs
Audīvī, et crēdō.
Misopōnus
In hōrum familiāritātem quācunque occāsiōne memet īnsinuō; iactō artem. Ubi sēnserō lārum(6) hiantem, ēscam(7) parō.
Īridēs
Quō pactō?
Misopōnus
Ultrō eōs moneō, nē temerē crēdant ēius artis professōribus. Nam plērōsque esse impostōrēs, id agentēs praestigiīs suīs, ut exhauriant loculōs incautōrum.
Īridēs
Istuc prooemīi parum accommodum tuō negōtiō.
Misopōnus
Immō illud etiam addō, nē quid mihi ipsī crēdant, nī rem certam oculīs ac manibus dēprehenderint.
Īridēs
Mīram artis fīdūciam mihi narrās.
Misopōnus
Iubeō illōs adesse, dum perāgitur metamorphōsis: iubeō attentōs esse: quōque minus dubitent, iubeō ut ipsī manibus rem omnem peragant, mē procul spectante nec digitum admovente: liquefactam mātēriam iubeō ut pūrgent ipsī, aut aurificī pūrgandam dēferant: praedīcō quantum argentī aurīve sit ēliquandum: dēnique quod ēliquātum est, iubeō ut plūribus aurificibus dēferant ad Lȳdium lapidem(8) explōrandum. Reperiunt pondus praedīctum, reperiunt pūrgātissimum aurum aut argentum: nihil enim refert, nisi quod minōre perīculō mihi quidem rēs tentātur in argentō.
Īridēs
Proinde nihil habet ars tua fūcī.
Misopōnus
Immō merus fūcus est.
Īridēs
Nōndum videō praestigium.
Misopōnus
Faxō ut videās. Prīmum pacīscor dē mercēde; eam nōlō mihi numerārī, nisi prius ēditō artis experīmentō. Trādō illīs pulvisculum, quasi hūius vī cōnficiātur tōtum negōtium. Ratiōnem cōnficiendī pulveris nōn commūnicō, nisi māgnā mercēde redēmerint. Exigō iūsiūrandum, nē prōferant arcānum artis intrā sex mēnsēs cuiquam mortālium aut immortālium.
Īridēs
Nōndum audiō fūcum.
Misopōnus
Fūcus omnis est in ūnō carbōne in hoc parātō. Excavō carbōnem; in eum īnserō liquefactum argentum, quantum praedīcō reddendum: post īnfūsum pulverem sīc īnstruō vās, ut nōn sōlum īnfernē et ā lateribus cingātur prūnīs, vērum etiam supernē: persuādeō, hoc esse artis. Inter carbonēs, quī supernē impōnuntur, ūnum admīsceō, quī tegit argentum aut aurum. Id vī calōris liquefactum dēfluit in reliquam mātēriam, quae liquēscit, puta stannum, aut aes: repūrgātiōne factā invenitur quod admixtum est.
Īridēs
Ars expedīta: sed quōmodō fallīs, sī alter rem agat suīs manibus?
Misopōnus
Quum is mē praescrībente perfēcit omnia, priusquam moveātur vās alcūmisticum, accēdō tandem, et circumspiciō, nē quid forte sit omissum. Aiō mihi vidērī supernē deesse ūnum atque alterum carbōnem: clam appōnō meum; fingō, mē eum tollere ex acervō reliquōrum, at illīc ante sīc positum, ut nūllī possit agnōscī, et illum fallere, tollō.
Īridēs
Cēterum quum illīs absque tē perīculum facientibus nōn succēdit, quid adfers?
Misopōnus
Mihi nihil est perīculī, iam numerātā pecūniā. Aliquid comminīscor, aut ollam fuisse īnsinceram, aut carbonēs vitiōsōs, aut ignem parum scītē temperātum. Dēnique pars est artis, quam profiteor, nōn diū haerēre in eōdem locō.
Īridēs
An tantus est prōventus istīus artis, ut tē possit alere?
Misopōnus
Et quidem splendidē: posthāc tū quoque, sī sapīs, relinquēs istam miseriam, et nostrō accēdēs ōrdinī.
Īridēs
Immō citius illud agam, ut tē revōcem in nostrum ōrdinem.
Misopōnus
Ut volēns repetam, quod semel effūgī, ac dēseram bonum, quod invēnī?
Īridēs
Habet hoc nostra professiō, dulcēscit assuētūdine. Proinde quum multī sint, quī dēficiant ab īnstitūtō Franciscī aut Benēdictī; quem umquam vīdistī, quī diūtius versātus in ōrdine nostrō dēfēcerit? Nam tam paucīs mēnsibus vix gustāre poterās, quid esset mendīcitās.
Misopōnus
Is gustus mē docuit, esse rem omnium miserrimam.
Īridēs
Cūr igitur nēmō dēficit?
Misopōnus
Fortasse quia nātūrā miserī sunt.
Īridēs
Ego hanc miseriam nē cum rēgum quidem fortūnā commūtārim. Nihil enim rēgnō similius, quam mendīcitās.
Misopōnus
Quid ego audiō? nihil nīvī similius, quam carbō.
Īridēs
Dīc mihi, quā rē potissimum beātī sunt rēgēs?
Misopōnus
Quia faciunt, quod animō collubitum est.
Īridēs
Ista lībertās, quā nihil suāvius, nēminī rēgum magis adest, quam nōbīs. Nec dubitō, quīn multī rēgēs sint, quī nōbīs invideant. Sīve bellum est, sīve pāx, nōs tūtō vīvimus: nōn dēscrībimur ad mīlitiam, nōn vocāmur ad mūnia pūblica, nōn cēnsēmur:(9) quum populus expīlātur exāctiōnibus, nūllus inquīrit in vītam nostram: sī quid admissum est etiam ātrōcius, quis dignētur in iūs vocāre mendicum? Etiam sī pulsāmus hominem, pudet pūgnāre cum mendicō. Rēgibus nec in pāce nec in bellō licet suāviter agere; et quō maiōrēs sunt, hoc plūrēs metuunt. Nōs, velutī deō sacrōs, etiam religiōne quādam metuit vulgus offendere.
Misopōnus
Sed interim sordēscitis in pannīs et cāsulīs.
Īridēs
Quid ista faciunt ad vēram fēlīcitātem? Extra hominem sunt, quae narrās. Hīs pannīs dēbēmus nostram fēlīcitātem.
Misopōnus
At vereor nē vōbīs brevī peritūra sit fēlīcitātis ipsius bona pars.
Īridēs
Quī sīc?
Misopōnus
Quia iam hoc mussant cīvitātēs, nē mendicīs līberum sit quō libet ēvagārī, sed ūnaquaeque cīvitās suōs alat mendicōs, et in hīs quī valent, adigantur ad labōrem.
Īridēs
Cūr hoc moliuntur?
Misopōnus
Quia comperiunt, ingentia facīnora sub mendīcitātis praetextū perpetrārī; deinde nōn minimam perniciem ex vestrō ōrdine nāscī.
Īridēs
Istīusmodī fābulās frequenter audīvī. Id fiet ad Calendās Graecās.
Misopōnus
Fortasse citius, quam vellēs.

Footnotes

(1). Id est, sermō dē mendicīs.
(1). Īridēs: Velut Īrī fīlius quem mendicum indūcit Ulyssēs.
(2). Misopōnus: Ōsor labōrum.
(3). Laverna: Dea fūrum.
(4). Peniam: Paupertās Dea apud Aristophanem.
(5). Lārum: Vide prōverbium, Lārus hiāns.
(6). Ēscam: Esca, δέλεαρ, quae capiuntur piscēs et avēs.
(7). Lȳdium lapidem: Lȳdius lapis vocātur cotīcula quae explōrant aurum.
(8). Cēnsēmur: Unde et cēnsus dīcitur, quum numerātīs singulīs ac facultātibus aestimātīs, indīcitur exāctiō.
⟵ Previous Next ⟶