Colloquia Familiaria - Colloquium Primum

Salūtandī Formulae

In prīmō congressū
Nōn temerē(1) docet quidam, ut salūtēmus libenter. Cōmis enim et blanda salūtātiō saepe conciliat amīcitiam, inīmīcitiam dīluit: certē mūtuam benevolentiam alit augetque. Quidam ūsque adeō(2) Dēmeae sunt, ingeniōque agrestī, ut vix salūtātī resalūtent. Nōnnūllīs hoc vitiī conciliāvit ēducātiō vērius, quam nātūra.
Ūrbānitātis est, salūtāre obviōs, aut eōs, quī nōs adeunt, aut quōs adīmus ipsī colloquendī grātiā. Item operis aliquid agentēs, cōēnantēs, oscitantēs, singultientēs,(3) sternūtantēs, tussientēs. In ructū crepitūve ventrīs(4) salūtāre, hominis est plūs satis ūrbānī.
Sed incīvīlius etiam, eum salūtāre, quī reddit ūrīnam, aut alvum exonerat.
Salvē pater, salvē mātercula, salvē mī frāter, salvē praeceptor observande,(5) salvē multum, mī patrue, salvē dulcissime nepōs.
Ūrbānum est, addere cognātiōnis aut affīnitātis titulum, nisi cum habent aliquid ōdiī: tum enim praestat abūtī minus quidem propriīs, sed plausibiliōribus: velutī, cum novercam salūtāmus mātrem; prīvignum, fīlium; vitricum, patrem; sorōris marītum, frātrem; frātris uxōrem, sorōrem. Idem(6) in aetātis aut officiōrum titulīs faciendum. Grātius enim fuerit, sī senem patrem, aut virum ēximium salūtēs, quam aetātis cognōmine; etsī ōlim honōris caussā dīcēbātur, ὦ γέρον. Salvē praefecte, salvē tribūne. Nōn autem, salvē caligārie, aut calceārie. Salvē adulēscēns, salvē iuvenis. Senēs ignōtōs adulēscentēs fīliōrum cognōmentō salūtant, adulēscentēs vicissim illōs patrēs aut dominōs.
Blandior salūtātiō inter amantēs
Salvē
mea Cornēliola
mea vīta
mea lūx
meum dēlicium
meum suāvium
mel meum
mea voluptās ūnica
meum corculum
mea spēs
meum sōlātium
meum decus
Honōris grātiā, aut secus
Salvē here. Ohe, salvē tū quoque, bone vir. Salvē vir ōrnātissime, clārissime. Salvē etiam atque etiam, litterārum decus. Salvē plūrimum, amīcōrum optime. Salvē mī Maecēnās.(7) Salvē patrōne singulāris. Salvē vir spectātissime. Salvē ūnicum huius aetātis ōrnāmentum. Salvē Germāniae dēlicium. Salvēte, quotquot estis, ūnā salūte omnēs. Salvēte pariter omnēs. Salvēte bellī homunciōnēs. Salvē congerrō(8) lepidissime.
Salvē vīnī pernicies.
Resp. Salvē et tū gurgēs, helluōque(9) placentārum.
Salvē multum, virtūtis omnis antistēs.
Resp. Salvē tantundem tōtīus probitātis exemplar.
Salvē anicula annōs nāta quīndecim.
Resp. Salvē puella annōrum octōgintā.
Bene sit tibi cum tuō calvitiō.
Resp. Bene tibi cum lacerō nāsō.
Ut salūtāris, ita resalūtāberis. Sī male dīxeris peius audiēs.
Salvē iterum atque iterum.
Resp. Et tū salvē perpetuum.
Salvē plūs milliēs.
Resp. Equidem mālim salvēre semel.
Salvē, quantum vīs.
Resp. Et tū quantum merēris.
Salvēre tē iubeō. Quid sī nōlim? Equidem aegrōtāre mālim, quam tuā salūte salvēre.
Salva sit tua
Sānctitās
Amplitūdō
Celsitūdō
Māiestās
Beātitūdō
Sublimitās
magis vulgō recepta sunt, quam probāta doctīs.
In tertiā persōnā
Sapidus Erasmō suō salūtem dīcit.
Sapidus Beātum suum plūrimā salūte impertit.
Alia fōrma
Salvus sīs, Critō. Bene tibi sit, vir optime.
Resp. Et tibi melius. Pāx tibi,(10) frāter, Chrīstiāna salūtātiō est, ā Iūdaeīs profecta, neque tamen repudianda. Similis est, Bona vīta. Avē praeceptor.
Resp. Equidem mālim habēre, quam avēre.
Χαῖρε.
Resp. Mementō tē Basileae(11) esse, nōn Athēnīs.
Resp. Cūr tū igitur audēs Rōmānē loquī, cum Rōmae nōn sīs?
Bene precandī fōrmulae (et bene precārī salūtātiōnis genus est)
Gravidae
Faxit Deus ut fēlīciter pariās: ut marītum pulchrā prōle faciās parentem.
Faxit illa virgō māter, ut fēlīciter fīās māter.
Precor, ut hic tumor uterī fēlīciter subsīdat.
Velint superī, ut nōn māiōre molestīā ēlābātur, quam illāpsum est, quidquid est hoc oneris, quod gestās.
Dōnet tibi Deus fēlīx puerperium.
Convivis
Sit fēlīx convīvium.
Bene sit ūniversō coetī.
Precor omnia laeta vōbīs omnibus.
Deus bene fortūnet vestrum convīvium.
Sternūtantī
Sit faustum ac fēlīx.
Servet tē Deus.
Sit salūtiferum.
Bene vertat Deus.
Auspicantī quippiam
Sit fēlīx et faustum reīpūblicae.
Bonō sit omnibus, quod īnstituis.
Bene vertat, quod agis.
Bene fortūnet Deus tuōs labōrēs.
Faveant superī tuīs cōnātibus.
Quaesō, ut, quod īnstituistī, superīs bene fortūnantibus, fēlīciter absolvās.
Bene fortūnet Chrīstus opt. max. quod in manibus est.
Fēlīciter cēdat, quod īnstituistī.
Fēlīciter exeat, quod aggressus es.
Rem sānctam aggressus es; precor, ut fēlīx sit exitus, ac prosperum nūmen adspīret pulcherrimīs coeptīs.
Chrīstus bene coepta secundet.
Prosperē succēdat, quod auspicātus es.
Deum opt. maximumque precor, ut istud cōnsilium, quam est honestum, tam sit et fēlīx.
Bonīs avibus(12) coepta rēs est, meliōribus exeat.
Precor, ut bonīs avibus Ītaliam adeās, meliōribus redeās.
Optō tibi fēlīcem cursum, et recursum fēlīciōrem.
Faxit Deus, ut, itinere hōc fēlīciter perāctō, brevī tibi prosperum reditum grātulēmur.
Contingat tibi fēlīciter et nāvigāre et renāvigāre.
Sit iter laetum, reditus laetior.
Utinam ista prōfectiō tibi succēdat ex animī tuī sententiā.
Utinam tibi tam iūcunda sit ista prōfectiō, quam nōbīs erit interim molestum tuī dēsīderium.
Bonīs auspiciīs(13) solvās ancoram.
Precor, ut ex utrīusque vōtīs succēdat hoc iter.
Precor, ut hic contrāctus commodō bonōque sit utrīsque.
Precor, ut hoc mātrimōnium voluptātī sit omnibus nōbīs.
Sospitet tē Iēsus opt. max. Superī propitiī tē nōbīs incolumem restituant.
Servet tē Deus animae dīmidium meae.
Optō tibi reditum incolumem.
Precor, ut hic annus tibi laetīs auspiciīs ineat, laetiōribus prōcēdat, laetissimīs exeat, ac saepius recurrat semper fēlīcior.
Resp. At ego vicissim tibi multa saecula fēlīcissima precor, nē tū grātīs sīs nōbīs bene precātus.
Precor, ut hic diēs tibi candidus(14) illūxerit.
Precor, ut hic sōl tibi fēlīx surrēxerit.
Resp. Tantundem tibi reprecor.
Sit fēlīx exortus huius diēī, et sit utrīque nostrum prosperrimus.
Optō tibi noctem prosperam, pater.
Precor tibi noctem placidam.
Contingat tibi fēlīx somnus.
Det Deus placidam quiētem.
Det somnum absque somniīs.
Faxit Deus, ut aut placidē dormiās, aut fēlīciter somniēs.
Sit tibi fausta nox.
Resp. At ego tibi, quandō gaudēre solēs lucrō, prō ūnā faustā mīlle precor faustissimās.
Valē, in digressū
Valēte omnēs.
Bene valē.
Cūrā, ut quam rēctissimē valeās.
Valētūdinem tuam cūrā dīligenter.
Iubeō tē bene valēre.
Iam mē tempus aliō vocat, tū valēbis.
Valētō quam optimē.
Valē pancraticē(15) aut sī māvīs athlēticē.(16)
Valē, ut dignus es.
Valē ut meritus.
In hoc bīduum valēbis.
Sī mē dīmittis, valēbis in crāstinum.
Num quid vīs? Est aliud quod mē velīs?
Resp. Nihil, nisi ut prosperē valeās.
Dā operam, ut sīs prosperā valētūdine.
Age cūram valētūdinis tuae.
Habe cūram salūtis tuae.
Fac ut proximō congressū tē laetum ac nitidum(17) videāmus.
Iubeō tē cūrāre cuticulam.(18)
Cūrā, ut sit mēns sāna in corpore sānō.
Dā operam, ut tōtus valeās, tum corpore, tum animō.
Resp. Dābitur quidem opera.
Valēbis tū quoque.
Tibi vicissim precor prosperam valētūdinem.
Salūtāre per alium
Frōbenium iubēbis meō nōmine salvēre plūrimum.
Erasmiolum item meā caussā salūtābis dīligenter.
Tum mātrī Gertrūdī quam potēs officiōsissimē ex mē salūtem dīcitō.
Dīc, mē omnibus omnia laeta precārī.
Salūtābis mihi sodālitātem dīligenter.
Amīcōs omnēs meīs verbīs salūtātō.
Uxōrī salūtem ex mē annūntiābis.
Frātrī tuō in litterīs tuīs meō nōmine salūtem adscrībēs.
Meā vice salūtābis affīnem meum.
Numquid tuīs mandās per mē?
Resp. Ut rēctē valeant.
Estne, quod velīs ad tuōs perferrī mē nūntiō?
Resp. Multam salūtem omnibus, sed praecipuē patrī.
Sunt, quōs per mē tuō nōmine velīs salūtātōs?
Resp. Omnēs, quī dē mē percontābuntur.
Salūtem, quam mihi ab amīcīs attulstī, illīs multō cum foenore referēs.
Quōrum nōmine mihi salūtem attulistī, hōs omnēs meī grātiā vicissim salūtābis accūrātē.
In amīcīs salūtandīs sīs quaesō mihi vicārius.(19)
Salūtāssem generum meum per litterās; sed tū mihi apud illum epistolae vice fuerīs.
Heus heus, quō properās?
Resp. Rēctā Lōvānium.(20)
Resiste paulisper; est quod tibi mandem.
Resp. Atquī peditī nōn convenit sarcina.
Quid reī est?
Resp. Ut Goclēnium, Rutgerum,(21) Ioānnem Campēnsem, tōtumque chorum trilinguem,(22) mihi salūtēs.
Resp. Sī nihil aliud impōnis sarcinae, praeter salūtēs, facile perferam.
Atquī nē grātīs istud faciās, precor, ut tibi quoque euntī ac redeuntī salūs sit comes.
Reducem quō modō salūtāre oporteat
Salvum tē advenīre gaudēmus.
Sospitem adesse, volupe est.
Tē nōbīs redditum esse, voluptātī est.
Grātulāmur tibi fēlīcem reditum.
Grātia superīs, quod nōbīs incolumis redierīs.
Quō molestius fuit nōbīs tuī dēsīderium, hoc redditus cōnspectus tuī iūcundior est.
Grātulāmur et tibi et nōbīs, quod vīvus ac valēns nōbīs restitūtus sīs.
Hoc reditus tuus est nōbīs iūcundior, quō minus exspectātus.
Resp. Ego vicissim laetor, quod incolumis vōs incolumēs offenderim.
Quod tē salvum repererim, vehementer gaudeō.
Nōn vidērer mihi rediisse salvus, nisi vōs salvōs reperissem.
Nunc dēmum mihi videor sospēs, cum vōs incolumēs ac pulchrē valentēs cōnspiciō.
(1). Nōn temerē: extat in praeceptīs Catōnis puerōrum.
(2). Ūsque adeō Dēmeae sunt: Solēmus enim propria ex Comoediīs aliquandō ūtī prō appellātīvīs: sīc Euclionēs avārōs, Thrasonēs gloriōsōs, Ballionēs lenonēs appellāmus.
(3). Singultāre: singultum facere. Graecē λύγξ vel λύζειν dīcitur.
(4). Ructus, ructāre: ēructāre.
(5). In praeceptīs Catōnis puerōrum.
(6). Idem quod ab Horātiō in Satyrīs praecipi vidēmus: "Ut cuique aetās, ita quenque facētus adōperī" - id est ποιεῖν πρέποντα. Item "ὦ γέρον" apud Homerum nūsquam nōn obvium.
(7). Vel, ut aliī legunt, Mēcēnās, ā Graecō Μαικήνας. Vir equestriī ōrdinis, sanguine rēgiō, familiārissimus fuit Augustō Caesarī: et singulāris fautor ac patrōnus doctōrum virōrum, et praecipuē Poētārum: inde factum ut nōmen eius proprium in appellātīvum trānsiērit. Unde et Mārtiālis: "Sint Maecēnātēs, nōn deerunt, Flacce, Marōnēs."
(8). Congerrō: sermōne aliōs colligēns, cōnfābulātor.
(9). Salvē vīnī pernicies—Salvē et tū gurgēs, helluōque placentārum. Urbānitātis genus īocōsum per irrīsiōnem.
(10). Pāx tibi: Chrīstiāna salūtātiō est, ā Iūdaeīs profecta.
(11). Mementō: allūsum est ad id quod refert Cicerō ex Lūcīliō dē Scaevolā rīdente Albutium Graecissantem Rōmae (Dē Fīnibus, lib. 1).
(12). Bonīs avibus: favente Deō, bonō ōmine. Rōmānī augūria capiēbant ex avibus.
(13). Bonīs auspiciīs: favente Fortūnā. Prīscī augūria capiēbant ex avium vōlātū.
(14). Candidus diēs: fēlīx, faustus, secundus. Rōmānī diēs fēlīcēs candidīs, īnfaustōs ātrīs lapillīs notābant.
(15). Prō eō, quod est firmā esse valētūdine: nam in Pancratiō rōbur corporis potissimum spectātur: sīc dictum ā Graecō πάγκρατιον, victor scīlicet cursū, discō, saltū, luctā et pugilātū.
(16). Athleticē: id est optimē, fortissimē. Nam ut Hippocratēs ait, athlētarum habitus in summō bonitātis et sānitātis gradū consistit.
(17). Basilicē: rēgiē ac magnificē. Simile est τυραννικῶς apud Graecōs, et Latīnē rēgaliter.
(18). Iubeō tē cūrāre cuticulam: formula apud Plautum, cum aliquem expedītum ac parātum iubēmus esse.
(19). Valē et salvē mihi: μειώσει ūtitur, amantium mōre.
(20). Valē et gaudeās: aut plūrimum valē, et salvē. Superstitiōsius est illud apud Tullium: Cūrā, ut valeās.
(21). Formula pūrgandī temporīs, ut sēdulō animadvertāmus id, quod in praesentī factum nōn est, aliquandō fuisse factum, aut certē aliquandō factum īrī.
(22). Adagium: Bēta īnsipidior.
Next ⟶